Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Medewerksters aan moordregime

05 oktober 2022 Siebrand Krul

Dit boek is het derde van de auteur over collaboratie in evenveel jaar tijd. Na mannen die tijdens WO II de wapens opnamen tegen het eigen vaderland, en bekende sporters (G-Geschiedenis, november 2021), portretteert hij ditmaal 51 Vlaamse en Nederlandse vrouwen. De meest voorkomende vorm van collaboratie was verklikking, gevolgd door de beroepsactiviteit (secretaresse, verpleegster of kampbewaakster) of een leidinggevende functie in een vrouwenorganisatie.

Een eenduidig profiel levert dit niet op, tenzij dat er opvallend veel vrouwelijke collaborateurs in psychiatrische instellingen zijn behandeld. De succesformule van de auteur is dat hij de gerechtelijke archiefdossiers in een leesbare levensbeschrijving omzet en dat het thema van schuld en boete raakt aan de universele kenmerken van de mens, zo wist Dostojevski al. Op methodologisch vlak valt op deze compilatie nochtans heel wat af te dingen. ‘Vier Belgische ministers hebben in december 1942 de naoorlogse, strafrechtelijke vervolging van de collaborateurs vastgelegd. Dat is dus niet gebeurd op basis van een advies van een niet bij naam genoemde kabinetschef in 1944, zoals de auteur schrijft. Het is daarom gratuit dat de auteur herhaaldelijk zijn kritiek spuit over de toenmalige rechtsgang. Nergens wordt duidelijk gemaakt op grond van welke criteria hij vrouwen selecteerde. Mede door speculatieve opmerkingen zoals ‘helaas was haar advocaat niet in grootse vorm…’ doet de auteur zo uitschijnen dat de naoorlogse rechtspleging onevenwichtig en ondermaats was, een mythe die nog altijd leeft in Vlaams-nationale kringen. Mocht de auteur de standaardwerken voor Nederland (Belifante, Romijn) of België (Huyse) geraadpleegd hebben, dan zou dit een veel genuanceerder beeld opgeleverd hebben. Hij mocht ook selectiever zijn met de QR-codes achteraan elk hoofdstuk, een leuk gadget. Eén daarvan verwijst naar het YouTube-kanaal van het extreemrechtse Forza Flandria. Alsof de strijd nog niet voorbij is.
Luc Minten

Paul van de Water
Foute vrouwen. Handlangsters van de nazi’s in Nederland en Vlaanderen
Omniboek, Utrecht 2022
356 blz., € 25 ISBN 978 94 019 1855 8

Lees nog veel meer boekbesprekingen, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 6,25!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder