Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Huis Verwolde, groene oase

05 oktober 2022 Siebrand Krul

Van oorsprong is Huis Verwolde een havezate. De term stamt uit vroeger tijden en werd in het oosten van Nederland gebruikt voor een versterkt huis of riddermatig goed. Het bezit van een havezate was een voorwaarde om lid te kunnen worden van de ridderschap. De vroegste vermeldingen op schrift over huis Verwolde, benoorden Lochem in de Achterhoek, stammen uit het jaar 1346. Het huis heeft roerige tijden gekend. Het is deels verwoest, weer opgebouwd en uitgebreid.

In 1775 besloten de toenmalige bewoners, Frederik Willem van der Borch en zijn echtgenote Sophia Juliana van Rechteren, een nieuw huis te bouwen. Architect Philip Willem Schonck, die ook werkte voor het Oranjehof, kreeg de opdracht en ontwierp een huis in neoclassicistische stijl. Dit huis bleef twee eeuwen lang in bezit van de familie en huisde zes generaties Van der Borch.

De hal van huis Verwolde. (Frank Peters)

Slimme keuzes

Het echtpaar Van der Borch–Voûte liet in 1926 aan de noordzijde van het huis een forse hoektoren bouwen. Zij gaven daarmee huis Verwolde een kasteelachtige uitstraling. Ook stonden zij borg voor modernisering en aanpassing van het huis naar de maatstaven van de 20ste eeuw. Heel bijzonder én slim was het besluit om tijdens de Tweede Wereldoorlog het Haagse tuberculose-sanatorium de Lighallen onderdak te bieden in het huis. Het was een doordachte maatschappelijke en wellicht ook politieke zet. Met al die patiënten in huis hield de Duitse bezetter afstand van huis Verwolde en nam het niet in gebruik. Een gedurfde én bewonderenswaardige keuze.
In 1977 verkocht A.Ph.R.C. baron van der Borch van Verwolde het huis aan Geldersch Landschap en Kasteelen (GLK). Hij verhuisde zelf naar het Jagershuis op het landgoed. Op deze manier bleef huis Verwolde met het omliggende landschap geborgd voor de toekomst. GLK heeft het huis een museale functie gegeven en in 1982 opengesteld voor publiek. Ook de tuin en het park zijn toegankelijk voor wandelaars. Dit alles is in goede harmonie met de voormalige eigenaar gegaan. De baron heeft zelf nog lang rondleidingen gegeven en was regelmatig te vinden in ‘zijn’ bibliotheek.
Huis Verwolde is volledig ingericht. Van de woon- en ontvangstvertrekken op de verdieping, de kinder- en gouvernantekamer, de badkamer, de bibliotheek tot de dienstvertrekken van het personeel in het onderhuis. Er is zelfs een personenlift uit 1926. Enkele ruimtes verdienen specifieke aandacht.

De Chinese kamer Hal. (Frank Peters)

Chinese stijlkamer

Wie een bezoek bracht en brengt aan huis Verwolde wordt ontvangen in de ‘wachtkamer’. In oude tijden was het de huisknecht die je daar binnenliet, nu is het een gids die graag het verhaal vertelt achter deze prachtige kamer. Deze stijlkamer stamt uit 1777. De eerdergenoemde architect Schonck stond hiervoor garant. Hij was de mening toegedaan dat je bezoekers iets te doen moet geven, wanneer zij even moesten wachten op hun gastheer of gastvrouw. De kamer heeft behang met Chinese afbeeldingen. Het behang maakte meteen duidelijk dat de familie Van der Borch handelde in thee en specerijen. De behangselfabriek van Jan Hendrik Troost van Groenendoelen uit Amsterdam leverde het bijzondere behang. Een restauratie tussen 2012 en 2014 heeft ervoor gezorgd dat het behang weer is zoals het was en opnieuw generaties lang mee kan. Deze stijlkamer behoort tot de mooiste van Nederland.
De verschillende generaties baronnen en baronnessen ontvingen gasten uit alle hoeken van de wereld en van diverse pluimage. Bij zo’n ontvangst hoorde meestal een diner. Het diner viel altijd onder de zorg van de barones. Bij het zilveren bestek met ingegraveerd familiewapen koos zij een servies uit de grote collectie waarover de familie beschikte. Samen met de kok bepaalde zij het menu. Prachtige boeketten van bloemen uit eigen tuin sierden de tafel. De schitterende dinerkamer met rijk gedekte tafel herinnert aan deze vervlogen tijden.

De dinerkamer. (Frank Peters)

Kinderkamer

Huis Verwolde kende een echte kinderkamer voor de kinderschare die de vele generaties die in het huis hebben gewoond voortbrachten. De familie beschikte bovendien over gouvernantes. In de kinderkamer werd volop gespeeld. Poppen, auto’s, treinen en beren zijn al eeuwen een vast gegeven in het speelgoed van alledag. Maar de kinderkamer was bij uitstek ook de plaats waar de nieuwe generaties leerden hoe ze zich moesten gedragen. We zien dan ook een speciaal kinderservies. Meisjes leerden via dat servies en een aanwezig keukentje hoe het leven op een adellijk huis en hun toekomstige werk er uitzag. Zij leerden in de kinderkamer de juiste omgangsvormen binnen adellijke kringen en hoe zij in de toekomst personeel moesten aansturen.
Dat personeel woonde in het onderhuis. De dienstvertrekken in het onderhuis zijn volledig ingericht en kunnen bezocht worden. Hier was vroeger altijd veel beweging. Het aantal personeelsleden was omvangrijk en stond onder leiding van de huismeester. Er was keuken- en huishoudelijk personeel voor het bereiden en opdienen van de maaltijd en voor alle huishoudelijke taken als wassen, strijken en schoonmaken.

Livrei-jas met op de zilveren knopen het wapen van de familie Van der Borch van Verwolde. (Collectie Gelderland)

De tuin van huis Verwolde

Huis Verwolde beschikte ook over een fraaie tuin, die is gesitueerd aan de zuidzijde van het huis. In de loop der eeuwen heeft de tuin verschillende verschijningen gehad. Het huidige ontwerp is uit 1926 en van de hand van tuinarchitect Hugo Poortman. Zijn inspiratiebron was de Franse tuincultuur zoals we die kennen van Versailles. De tuin gaat vloeiend over in een landschapspark dat is omringd door een gracht. In het park tuin staan bijzondere bomen en er is ook een pinetum.
Geldersch Landschap & Kasteelen heeft huis Verwolde opgetild naar de tijd van nu. Naast rondleidingen door huis en tuin zijn er speciale tentoonstellingen en allerlei activiteiten.
Huis Verwolde is geopend van 1 april tot en met 31 oktober op woensdag, donderdag, zaterdag en zondag van 11.00 tot 16.00 uur. Meer informatie over huis Verwolde vindt u op de website https://www.glk.nl/
Bron: nieuwsbrief van de stichting Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen. https://www.skbl.nl/kastelen/
Sylvia Hörmann/Lenneke Berkhout

Openingsbeeld: Huis Verwolde. (Pip Clemes)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder