Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Van kindkeizer tot tuinman

13 september 2022 Siebrand Krul

Op 17 oktober 1967 overleed Puyi, de laatste keizer van China. Hij was pas twee jaar toen hij de keizerlijke troon besteeg. Driemaal moest hij aftreden, twee keer herwon hij de troon. De derde keer lukte hem dat niet. Na de Tweede Wereldoorlog belandde hij in een Russisch krijgsgevangenenkamp, later in een Chinees heropvoedingskamp. Nadat Mao hem amnestie verleende, bracht hij zijn dagen door als tuinman. De titel van zijn autobiografie From Emperor to Citizen vat meteen samen hoe zijn bewogen leven eruitzag.

Nadat zijn halfoom keizer Guangxu kinderloos stierf, belandde de tweejarige Puyi totaal onverwacht op de keizerlijke troon van China. Hij werd daartoe gekozen door Cixi, de weduwe van Guangxu. Door haar tweejarig neefje op de troon te plaatsen, hoopte zijzelf achter de schermen de macht in handen te houden. Maar ook zij overleed onverwacht, nog voor de kleine Puyi officieel de troon besteeg. Op 14 november 1908 haalden keizerlijke ambtenaren en eunuchen het krijsende jongetje weg van bij zijn ouders en brachten hem naar de keizerlijke residentie in de Verboden Stad. Twee weken later volgde de officiële kroning tot keizer Quantong, een plechtigheid die door het luid wenende jongetje danig verstoord werd.

De driejarige Puyi als keizer, februari 1909.

Terwijl Puyi’s vader prins Chun als prins-regent de leiding over het onmetelijke Chinese rijk op zich nam, zou het zeven jaar duren vooraleer de kleine Puyi voor het eerst zijn moeder terugzag. Omringd door wachters, eunuchen en andere dienaars belandde Puyi in een schijnwereld, waarin hij als een godheid benaderd werd. Volwassen mannen dienden voor hem te buigen, niemand mocht hem in de ogen kijken. Elke vorm van privacy was hem vreemd.

Johnston met Puyi en Wanron in tuinen van Zhang.

De jeugdjaren van de keizer vormden een vreemde mengeling van verwennerij en mishandeling. De jongen moest voortdurend voldoen aan de strenge regels van het keizerlijke hof. Een normale jeugd zat er echt niet in. Enkel zijn vroegere vroedvrouw en min Wang Lian Shou – de enige persoon die Puyi vanuit zijn ouderlijke woning had mogen vergezellen – scheen vat te hebben op de grillen van de piepjonge keizer. Zij bleef Puyi tot op achtjarige leeftijd de borst geven, maar werd dan door het hof de laan uitgestuurd. Aan het keizerlijke hof leefde de kindkeizer Puyi als een godheid, voor wie iedereen knipte en boog, zonder hem zelfs in de ogen te durven kijken. Eunuchen bedienden hem van de vroege ochtend tot de late avond; zij kleedden de jonge keizer aan, openden de deuren voor hem, wasten hem en bliezen zelfs zijn soep koud. Dat hij onmiddellijk op zijn wenken werd bediend, vond Puyi al snel de meest normale zaak ter wereld. Gebeurde dat niet, dan stond zijn bedienden een stevige afranseling te wachten, vaak door de piepjonge keizer zelf uitgevoerd.

Puyi in Mantsjoekwo-uniform.

In oktober 1911 maakte een legeropstand – de zogenoemde Xinhai-revolutie – een einde aan de heerschappij van de Qing-dynastie, die sinds 1644 in China aan de macht was geweest en waarvan Puyi de elfde en laatste troonopvolger was. China was niet langer een keizerrijk, maar een republiek. In februari 1912 trad Puyi officieel af, zij het met behoud van zijn keizerlijke residentie, zijn hofhouding en een meer dan comfortabele jaarlijkse toelage.
In juli 1917 belandde Puyi korte tijd opnieuw op de troon, toen krijgsheer Zhang Xun het keizerrijk in oude glorie poogde te herstellen. Twaalf dagen later slaagde premier Duan Qirui er in de orde te herstellen en was het tijdelijke keizerschap van de elfjarige Puyi alweer afgelopen.

Puyi en een Sovjet-officier.

In maart 1919 kreeg Puyi een Britse leraar toegewezen. Sir Reginald Johnston was een gerespecteerd wetenschapper en diplomaat, die van blijvende invloed zou zijn op zijn jonge pupil. Hij onderwees Puyi geschiedenis en politieke wetenschappen en leerde hem vloeiend Engels praten. Al snel liet Puyi zich door zijn hofhouding ‘Henry’ noemen. Johnston liet Puyi kennismaken met de films van Harold Lloyd, waarna Puyi een filmprojector in het paleis liet opstellen. Toen Johnston ontdekte dat Puyi erg bijziend was, liet hij hem een bril dragen ondanks de tegenwerpingen van prins Chun, die een bril ‘onwaardig’ voor een keizer vond. Johnston bezorgde Puyi ten slotte ook een fiets en een telefoon, twee ‘westerse’ nieuwigheden die de jonge Puyi enthousiast omarmde.

Puyi in de gevangenis van Fushun.

Toen Puyi zestien jaar was besloot het hof – waarin vooral de weduwen van voormalige keizers de plak zwaaiden – dat het voor Puyi tijd werd om in het huwelijk te treden. Uit de foto’s met huwelijkskandidaten die hij te zien kreeg, koos hij de jonge Wen Xiu, die bij nader toezien in de ogen van het hof slechts zijn concubine kon worden. Zij stond dus ten onrechte op die lijst. Daarop viel Puyi’s keuze op Wan Rong, dochter van een van Mantsjoerijes rijkste aristocraten. Op 21 oktober 1922 trad Puyi zowel in het huwelijk met Wan Rong, als met zijn concubine Wen Xiu.
Mark De Geest

Openingsbeeld: Puyi en Wan Rong in Tianjin.

Lees ook de andere helft van dit wonderlijke verhaal in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 6,25!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder