Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De laatste vissersdagen

13 september 2022 Siebrand Krul

Vanaf 24 september reist de audiovisuele tentoonstelling ‘Zuiderzee in beeld: films en verhalen’ rond het IJsselmeer. De tentoonstelling toont aan de hand van films van bekende regisseurs als Gerard Rutten, Joris Ivens en Bert Haanstra de maatschappelijke gevolgen van het Zuiderzeeproject en brengt de relevantie anno 2022 in beeld. Op 24 en 25 september is de tentoonstelling gratis te bezoeken in Gemaal Lely in de Wieringermeerpolder bij Medemblik.

Op 1 en 2 oktober doet de tentoonstelling tijdens de Maand van de Geschiedenis het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen aan. In het najaar reist de tentoonstelling naar andere locaties in Nederland, die later bekend worden gemaakt. Op 20 september verschijnt het boek ‘Hoor, hoor de dijk is dicht’ bij Walburg pers, waarin historicus en geograaf Willem van der Ham in de films en verhalen rond dit onderwerp duikt.

De afsluiting werd op allerlei manieren gedocumenteerd, onder anderen door Joris Ivens. (Eye Filmmuseum)

Dromen voor de Zuiderzee

Honderd jaar geleden, in een tijd van ongebreideld optimisme en dadendrang kort na de Eerste Wereldoorlog, werd begonnen met de uitvoering van het Zuiderzeeproject. De Zuiderzee werd afgesloten en zou gedeeltelijk worden drooggemaakt. Een verandering zonder weerga. De Afsluitdijk was veel meer dan een waterbouwkundig icoon: het was een symbool van vooruitgang en verandering. Want ‘een volk dat leeft, bouwt aan zijn toekomst’. De Amerikaanse historica Barbara Tuchman noemde het zelfs ‘one of mankind’s better moments’.

Filmmaker Joris Ivens aan het werk. (Eye Filmmuseum)

Welke dromen moest de Afsluitdijk vervullen? Wat waren de gevolgen voor natuur en mens in het gebied? Wat is er van de beoogde grootse maatschappelijke transitie terechtgekomen op dit nieuwe land? Het antwoord op deze vragen is te zien in de rondreizende audiovisuele tentoonstelling ‘Zuiderzee in beeld: films en verhalen’. De tentoonstelling biedt een podium aan de films geïnspireerd door het Zuiderzeeproject.

Het sluitstuk van de Afsluitdijk. (Eye Filmmuseum)

De dramatiek van het samenkomen van oud en nieuw in het project vormde een rijke inspiratiebron voor Nederlandse filmers door de jaren heen. Onder andere gerenommeerde regisseurs als Gerard Rutten, Joris Ivens en Bert Haanstra legden de voortgang van de aanleg van de Afsluitdijk vast in de jaren dertig, veertig en vijftig. Maar ook later vormde het veranderde gebied de inspiratie voor films als De Nieuwe Wildernis (2013) en The Silence of the Tides (2020).

Voor de zoutwatervissers langs de Zuiderzeekusten betekende de afsluiting het einde van hun broodwinning: geen haring, geen ansjovis meer. (Eye Filmmuseum)

Het tij keren anno 2022

Het Zuiderzeeproject toont aan dat verandering mogelijk is en de tijdgeest kan beïnvloeden. Anno 2022 bevindt Nederland zich opnieuw in een situatie waar het tij gekeerd moet worden. Bij uitdagingen als klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, energietransitie en landbouwhervorming komt het weer aan op visie, de ontwikkeling van de juiste kennis en kunde, durf en daadkracht.

Het hijsen van de zeilen van vissersboren werd stilaan folklore, al lag dat weer niet aan de afsluiting. (Eye Filmmuseum)

‘Zuiderzee in beeld’ laat beeldend de omvang van de uitdagingen zien waar Nederlanders eerder voor hebben gestaan, en hoe die opgelost werden met het Zuiderzeeproject. De films vertellen samen een uitzonderlijk verhaal dat inspiratie biedt de uitdagingen van nu aan te gaan. Kunnen we van het verleden leren?

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is als partner betrokken bij ‘Zuiderzee in beeld’. Hoogheemraad Klazien Hartog: ‘De films en verhalen geven een prachtig beeld van de indrukwekkende omvang van het Zuiderzeeproject en de enorme veranderingen die het met zich meebracht. Het getuigde van durf, samenwerking en vertrouwen in nieuwe techniek. Dat hebben we weer nodig met de klimaatverandering en de andere uitdagingen waar we voor staan. Als je ziet wat vroeger kon, geeft dat moed voor de toekomst.’

Openingsbeeld: ‘De laatste dagen van een eiland’. (Eye Filmmuseum)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder