Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Veenhuizenproject bedreigd

23 augustus 2022 Siebrand Krul

Hand over hand nemen de berichten toe over overheidsmaatregelen die met elkaar in conflict komen. De wetgever denkt kennelijk onvoldoende na over consequenties van de stroom wetten, richtlijnen, voorschriften, ge- en verboden enz. enz. Zo dreigt nu de Unescostatus van de Koloniën van Weldadigheid in het gedrang te komen door de aangekondigde stikstofmaatregelen van het kabinet. Boeren in de beschermde zone zouden daarvoor moeten verdwijnen, terwijl landbouw voor de landbouwkolonie een van de belangrijkste pijlers is.

Eerder dit jaar moesten voorstellingen van de populaire theaterproductie Het Pauperparadijs in Veenhuizen worden afgelast omdat het autoverkeer van het publiek te vervuilend zou zijn.
Bijna een jaar geleden kregen vier Koloniën van Weldadigheid de beschermde status: Frederiksoord, Wilhelminaoord, Veenhuizen en het Vlaamse Wortel. In deze Koloniën ligt de oorsprong van wat we nu kennen als onze verzorgingsstaat en die heeft een sterke relatie met de landbouwsector.

Landbouw als doel

Stichter Johannes van den Bosch had ruim 200 jaar geleden het ideaal om van woeste gronden vruchtbare landbouwgrond te maken met de inzet van de minderbedeelden. Arme en kansloze stedelingen kregen in de koloniën een huisje en wat grond en werden omgeschoold tot boer. Zo konden ze zelf in hun voedsel voorzien. Frederiksoord werd de eerste landbouwkolonie, later volgden meer koloniehuisjes in Wilhelminaoord, Willemsoord, Boschoord en Wortel.
Van den Bosch wordt door voormalig directeur van de Maatschappij van Weldadigheid, Jan Mensink, in het boek Droom en Weldaad ‘vindingrijk en vooruitstrevend’ genoemd. Die eigenschappen paste Van den Bosch volgens Mensink toe in de landbouw. Zo bemoeide hij zich nadrukkelijk met gewassen en innovaties zoals bijvoorbeeld het gebruik van brem, een groenbemester. Ook werden er veelal gewassen zoals boekweit verbouwd die weinig voeding in de bodem nodig hadden. Al was dat voornamelijk een economische keuze.

Lykele Bethlehem. (RTV Drenthe/Josien Feitsma)

Boeren onder druk

In de gebouwen en gebruiken is dat vandaag nog steeds terug te zien. Vandaar dat het gebied sinds een jaar een beschermd gezicht heeft. Maar de Drentse Koloniën liggen ook aan de rand van een groot Natura 2000-gebied en de boeren staan onder druk. De stakeholders hebben geconstateerd ‘dat de de vrije landbouwkoloniën in haar voortbestaan worden bedreigd.’
‘Zoals u weet, is juist de agrarische innovatie al ruim 200 jaar één van de waarden waarop ook de Outstanding Universal Values mede zijn gebaseerd; en daarmee de Unesco-erkenning voor de koloniën Frederiksoord en Wilhelminaoord’, leggen de stakeholders uit in een brief aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
‘De sector is bereid om stappen te zetten (dat is ook al gebeurd) maar de eisen die nu worden gesteld, betekenen zonder meer het einde van de agrarische sector in nota bene de landbouwkoloniën, en daarmee de Unesco-erkenning én de daaraan gekoppelde leefbaarheid.’
Daarbij heeft de groep het dus over de leefbaarheid van de omgeving en niet alleen over de landbouwsector. ‘Later dit jaar worden de stikstofreductie-doelstellingen ook voor andere sectoren bekend gemaakt. Wat hebben deze voor impact op de sectoren horeca, recreatie en ontwikkelingen op gebied van bouwen?’

‘Gehele melkveehouderij weggevaagd’

Lykele Bethlehem is een van de boeren die gebruik maakt van de grond van de Maatschappij van Weldadigheid. Hij ziet het somber in voor hem en zijn collega’s in de omgeving. ‘Grote gedeeltes van het gebied vallen onder de 70%-reductie. Andere gedeeltes in de 45-48%. Dat betekent voor dit gebied van Unesco en de gemeente Westerveld dat eigenlijk de gehele melkveehouderij weggevaagd wordt.’
Bethlehems bedrijf is kleinschaliger dan dat van zijn buren. Daarvoor in de plaats heeft hij een boerderijwinkel aan huis. Toch kan het volgens hem niet uit als alle boeren dit gaan doen. Het moet volgens hem juist de variatie van boerenbedrijven zijn die het pioniersleven goed vertegenwoordigd en die het financieel rendabel maakt.

‘Wijs Koloniën als proefgebied aan’

De belanghebbenden hebben zelf al ideeën om het probleem op te lossen, blijkt uit de brief: ‘Wij doen een beroep op u om de vrije landbouwkoloniën van de Koloniën van Weldadigheid als proefgebied te laten aanwijzen opdat de sector, in nauwe samenwerking met de in ons gebied gevestigde en aan Wageningen Universiteit gelieerde buitengewone leerstoel Cultureel Erfgoed en Participatieve Ruimtelijke Ontwikkeling (CEPRO) naar duurzame oplossingen gezocht kan worden.’


Onder de stakeholders scharen zich Rikus Jager, de burgemeester van de gemeente Westerveld en tevens voorzitter van de klankbordgroep, Stichting Weldadig Oord, de Maatschappij van Weldadigheid, de Vereniging Agrarische Belangen Oorden en Parten en Landgoed de Eese. Zij zijn sinds 1,5 jaar bij het management betrokken. De brief is vorige week naar het ministerie verstuurd.
Het is de tweede keer in een korte tijd dat er over de Unescostatus aan de bel getrokken wordt. Ook de nieuwe gaswinplannen in de omgeving veroorzaken zorgen.
Of de massale en harde boerenacties in Nederland van de afgelopen maanden gaan helpen? De politiek staat in elk geval onder enorme druk, al was het maar omdat de regeringspartijen als de dood opzien tegen de verkiezingen voor Provinciale Staten, komende maart.
Bron: NOS/2022 RTV Drenthe/Josien Feitsma


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder