Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Gronings Ontzet

23 augustus 2022 Siebrand Krul

Op 28 augustus (Gregoriaanse kalender) 1672, 250 jaar geleden, en na een beleg van amper een maand gaf de bisschop van Münster zijn troepen opdracht zich terug te trekken van de belegering van de stad Groningen. Met een gezocht motief (het gebied behoorde ooit tot het bisdom Münster) was de bisschop, Bommen Berend, het Noorden binnengevallen. Ook de bisschop van Keulen en vooral de Franse koning vielen de Republiek aan: het Rampjaar, waarin het jonge land ten onder dreigde te gaan.

De prins-bisschop van Münster was zijn gezag in 1559 kwijtgeraakt, toen het bisdom Groningen ontstond. Nadat een reeks steden en vestingen in Twente, Salland en de kop van Overijssel was ingenomen, trok het leger van bisschop Berend von Galen via Bentheim, Coevorden en de sterkte Bourtange. Die bleek niet te veroveren zodat de bisschop er moeizaam omheen trok, op weg naar Winschoten. Inmiddels was de drost van Drenthe gevlucht en vervangen door Carl von Rabenhaupt. Hij had ook al de leiding op zich genomen van de Groninger verdediging.
Von Galen had intussen zijn hoofdkwartier ingericht op een schansje bij het plaatsje Deurze, sindsdien bekend als ‘het Poepenhemeltje’. ‘Poepen’, dit vooral voor Vlamingen die een wenkbrauw optillen, heten Westfalen die naar Nederland kwamen, bijvoorbeeld de maaiers eind 19de eeuw. ‘Poepen’ is een verbastering van ‘Buben’.

Het beleg van Groningen in 1672, door Folkert Bock.

De troepen van de bisschop sloegen het beleg op voor Groningen op 21 juli en begonnen het omringende land te plunderen. Dat de bisschop zijn plannen uiteindelijk moest afblazen, lag behalve aan het taaie verzet van de Groningers onder Rabenhaupt aan de nederlaag van zijn bondgenoot, de bisschop van Keulen, bij Nienhuis. Bovendien moest een deel van zijn eigen troepen bij Noordhorn wijken. Dat maakte zijn leger kwestbaar. Daarnaast kon hij de noordkant van de stad niet vergrendelen waardoor de bevoorrading doorgang kon vinden.
Op 28 augustus zag Von Galen zich genoodzaakt af te druipen met slechts de helft van zijn 24.000 man tellende leger.
De Groninger zegepraal was voor Vondel reden tot een lofzang en voor Den Haag een lichtpunt in dit rampjaar, waarin de regering radeloos, het volk redeloos en het land reddeloos leek. De Engelsen werden door de Nederlandse vloot van zee geveegd en het Franse leger strandde op de Hollandse Waterlinie en het Keulse leger liep vast in de Groninger modder.

Paardenkeuring op de 28ste augustus, door Otto Eerelman (1920).

De 28ste augustus is sinds die tijd de belangrijkste feestdag voor Stad en Ommelanden met een groot aantal feestelijkheden, een kermis, een groot vuurwerk en een muziekevenement op de drafbaan. Sinds de opkomst van het houden van dure renpaarden door rijke Groninger boeren in de 17de en 18de eeuw maken paarden een belangrijk onderdeel uit van de festiviteiten. Zo is er een paardenkeuring en zijn er drafwedstrijden. Het feest wordt vanaf 1700, na de invoering van de Gregoriaanse kalender, op 28 augustus gevierd. De overwinning van de calvinistische Republiek op de katholieke aanvallers betekent ook dat als 28 augustus op een zondag valt, het feest naar de 27ste wordt verplaatst.

Openingsbeeld: De belegering van Groningen, door Jacobus Harrewijn (detail).


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder