Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De vader van Suriname

08 augustus 2022 Siebrand Krul

De schrijver van Wij slaven van Suriname wordt in 1898 geboren in Paramaribo en overlijdt in 1945 in kamp Sandbostel, nabij Bremen. Heel zijn leven strijdt Anton de Kom tegen sociale misstanden, kolonialisme en racisme. Is hij dus eerst een stem tegen de koloniale heersers, na 1940 voegt hij zich naar de Nederlandse samenleving om in verzet te gaan tegen nazi-Duitsland.

De Kom werkt in 1920 als boekhouder voor een rubberplantage, waar hij – 58 jaar na de afschaffing van de slavernij – getuige is van erbarmelijke werkomstandigheden van de balatableeders, de rubbertappers. Vanwege het daaropvolgende conflict met de staf reist hij naar Nederland, waar hij vertegenwoordiger wordt voor een koffie- en theefirma. Hij trouwt met Nel Borsboom (1898-1983), sticht een gezin, heeft contact met Indonesische studenten, geeft lezingen en schrijft. In 1932 vertrekt hij weer naar Suriname, waar hij de spreekbuis wordt van vooral Javaanse contractarbeiders, die na jaren zwoegen tevergeefs rekenen op een terugkeer naar Java. Wegens vermeende communistische sympathieën wordt De Kom op grond van zijn ‘staatsgevaarlijke aanwezigheid’ begin 1933 opgesloten in Fort Zeelandia. Op 7 februari eisen talloze Surinamers zijn vrijlating, een gewelddadige betoging die bekend staat als Zwarte Dinsdag. Na drie maanden opsluiting wordt hij in het geheim teruggestuurd naar Nederland, waar hij Wij slaven van Suriname voltooit.

Model in de tentoonstelling van De Koms geboortehuis in Suriname. (Foto Mike Bink)

Hart van de expositie zijn de touchscreens met geluidsfragmenten, filmbeelden en foto’s uit het bewogen leven van De Kom. Ze zijn geordend volgens de thema’s ‘de leraar’, ‘de aanklager’, ‘de verbinder’, ‘de wegbereider’ en ‘de strijder’, onderwerpen die weer zijn onderverdeeld in andere. Tip: neem de tijd. Bijzonder mooi zijn de ingesproken passages uit De Koms werk, waarin wordt verteld over het leven onder koloniale overheersing. Neem dus ook de tijd om de rol van de kolonisator te overdenken. Dat het Nederlandse bestuur de beginselen van de rechtstaat negeerde, wordt bevestigd door een aangrijpende getuigenis van zijn weduwe. Ergens ontnuchterend is ook dat het manuscript van Wij slaven van Suriname tot in de jaren zeventig ligt te verstoffen in de Leidse Universiteitsbibliotheek en nadien eerst als roofdruk verschijnt.
Jaap Krol

Openingsbeeld: Gezin De Kom vlak voor vertrek naar Suriname (1932).

Nederlands Openluchtmuseum
Hoeferlaan 4, Arnhem
0031-26 35 76 111
www.openluchtmuseum.nl
Anton de Kom – Schrijver, strijder, wegbereider
T/m 21 januari 2024, ma-zo 10-17

Lees de volledige bespreking, plus nog veel meer interessante historische tentoonstellingen, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 6,25 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder