Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Aristocratisch vermaak

08 augustus 2022 Siebrand Krul

Eeuwenlang gold het paard in het premoderne Europa als hét symbool van adellijke welstand, macht en prestige. In de 19de eeuw bracht de toepassing van stoomkracht daar verandering in. Luxe bij vervoer per trein en stoomboot of verblijf in een chique hotel verspreidde zich als een olievlek over de wereld: de rijken der aarde gingen zich overgeven aan nieuwe vormen van aristocratisch vermaak in als exotisch bestempelde oorden aan zee en in de bergen.

In de eeuw daarna genoten deze locaties grote populariteit onder minder kapitaalkrachtige delen van de bevolking, om vervolgens onderdeel te worden van massatoerisme. Het boek Mijnheer de baron is op reis geeft een overzicht van deze aanvankelijk exclusieve bestemmingen en belicht uitsluitend vorstelijke en adellijke aanwezigheid en slecht incidenteel de rol van ondernemers. Buitenlandse reizen van de adel, 1814-1914, luidt de ondertitel van het boek. Begrijpelijk maar evenzeer misleidend. Begrijpelijk omdat in het boek veel staat over koninginnen, prinsen, baronnen, jonkvrouwen e tutti quanti die verre reizen maakten en graag in het buitenland onder ‘ons soort mensen’ verbleven – misleidend, omdat al deze beschrijvingen van adellijk reizen hier geen enkele diepgang krijgt en vol herhaling zit. In feite gaat de aandacht alleen uit naar in het oog springende consumenten van deze zowel culturele als technologische transformatie. De auteur maakt een aanloopje naar haar reiscaleidoscoop via middeleeuwse kruistochten en vroegmoderne reisvormen als peregrinatio academica, Grand Tour en kleinere reizen.

Engelse aristocraten in Campagna. Schilderij van Carl Spitzweg, 1835. (Alte Nationalgalerie, Berlijn)

Dit is een aardig boek over de ‘Gouden eeuw van het reizen op stand’, maar dan alleen voor die liefhebber van adellijk leven die tevreden is met losse verhalen, soms verlucht met een mooi plaatje. Zo krijgen we wetenswaardigheden voorgeschoteld uit de levens van de Amsterdamse big spender Louise van Loon-Borski, de Friese jonker Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt of het aristocratische echtpaar Etienne en Hélène van Zuylen van Nijevelt (van kasteel De Haar). Heel het boek oogt als een verzameling knipsels uit andermans studies – keurig vermeld in de literatuurlijst. Tja, dan is een register niet echt nodig.
Yme Kuiper

Janneke Budding
Mijnheer de baron is op reis. Buitenlandse reizen van de adel, 1814-1914
Walburg Pers, Zutphen 2021
229 blz., € 24,99 ISNB 978 94 624 9645 3

Lees nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 6,25!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder