Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Het bestaat niet!

11 juli 2022 Siebrand Krul

Terra Australis zou een continent zijn in de zuidelijke Grote Oceaan, oostelijk van Nieuw-Zeeland. Vooral Alexander Dalrymple geloofde daar heilig in, en wilde zelf als schipper op zoek. Maar de Britse navy besliste anders: James Cook was hun man en hij werd erop uitgestuurd. Na een eerste halve mislukking vertrok hij 250 jaar geleden, op 13 juli 1772, voor een tweede poging.

De eerste reis naar het gebied waar Terra Australis zou moeten liggen, had het zoekgebied al een heel stuk beperkt. En het bestaan flink in twijfel getrokken. Desondanks waren Dalrymple en anderen er nog altijd van overtuigd dat het moest bestaan. Cooks tweede reis was erop gericht het continent te vinden dan wel definitief van de kaart te doen verdwijnen. Hiertoe moest hij de oceanen op een meer zuidelijke breedtegraad doorkruisen. Hij had de beschikking over twee schepen, waarbij hij zelf op de Resolution voer en Tobias Furneaux het bevel had op de Adventure. In totaal voeren 193 man mee. Belangrijkste wetenschappers die meevoeren waren nu natuuronderzoeker Johann Reinhold Forster, zijn zoon Georg Forster en Anders Sparrman en tekenaar William Hodges, samen met de jonge Forster.

James Cook na zijn terugkeer van zijn tweede expeditie in de Stille Zuidzee, door Nathaniel Dance ca. 1775.

Cook vertrok op 13 juli 1772 uit Plymouth en na een bezoek aan Kaapstad voer hij zuidwaarts. Hij was daarbij voor zover bekend de eerste die de Zuidpoolcirkel overschreed en kwam tot 67°15′ Zuiderbreedte. Cook vond geen land, hoewel hij naar nu bekend Antarctica tot op enkele kilometers genaderd was. Hierna ging hij op zoek naar de Kerguelen, waarbij de beide schepen elkaar uit het zicht verloren. Met een dergelijke situatie was echter rekening gehouden en nadat hij de zoektocht onverrichter zake opgaf, voer hij naar Nieuw-Zeeland, waar de beide schepen in Queen Charlotte Sound weer herenigd werden. Furneaux had op zijn tocht de Furneauxeilanden ontdekt.

Replica van de bark Endeavour.

Gezamenlijk voeren de schepen verder oostwaarts, zonder land te zien, en vervolgens noordwaarts naar Tahiti. Via Tonga keerden ze terug naar Nieuw-Zeeland, waar de schepen in een storm opnieuw het contact verloren. Cook keerde terug naar het rendez-vous in Queen Charlotte Sound en wachtte tevergeefs drie weken op Furneaux. Furneaux kwam uiteindelijk een week na Cooks vertrek alsnog aan en keerde daarna naar Engeland terug. Cook voer zuidwestwaarts en stak opnieuw de poolcirkel over. Vervolgens voer hij oostwaarts langs de rand van het ijs en bereikte een grootste zuidelijke breedte van 71°10′, wat tot 1841 de zuidelijkste breedte zou blijven die door mensen bereikt was. Na anderhalve maand langs het ijs te hebben gevaren keerde hijterug naar Tahiti; onderweg bezocht hij het Paaseiland en bracht hij de Marquesas in kaart, die sinds Mendaña (1595) voor zover bekend niet meer door Europeanen gezien waren. Na zijn bezoek aan de Genootschapseilanden verkende hij Tonga en de Nieuwe Hebriden. Hij ontdekte Nieuw-Caledonië en bracht het in kaart. Na nog een bezoek aan Queen Charlotte Sound voer hij oostwaarts naar Vuurland.

Cook landt in 1770 in de Baai van Botany (Sidney).

Begin 1775 onderzocht Cook het zuiden van de Atlantische Oceaan zoals hij eerder voor de Indische Oceaan en Grote Oceaan had gedaan. Hij ontdekte Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, die hij beide voor Engeland claimde. Via opnieuw Kaapstad keerde hij terug naar Engeland en kwam op 29 juli 1775 aan in Plymouth.
Terra Australis was nu definitief van de kaart: Cook had aangetoond dat een eventueel zuidelijk continent slechts tussen het poolijs kon bestaan, niet in de gematigde streken van het zuidelijk halfrond. Wellicht nog opvallender was dat in een tijd dat het niet ongebruikelijk was dat een derde tot de helft van de scheepslieden op een lange expeditie stierf. Cook verloor slechts vier van de 112 man aan boord van zijn schip, waarvan geen enkele aan scheurbuik. Hij gebruikte zuurkool als doeltreffende bron van vitamine C voor zijn mannen. Cook werd bevorderd tot kapitein en gekozen als lid van de Royal Society.
Bron: Wikipedia

Openingsbeeld: Cooks schepen Resolution en Adventure liggen voor anker in de Baai van Matavai op Tahiti. Schilderij door William Hodges in 1776.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder