Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De Drie Schieën

15 juni 2022 Siebrand Krul

Met ruim 300.000 kaarten en tekeningen is het Nationaal Archief een ware schatkamer voor historisch onderzoek. Collectiespecialist cartografie Ron Guleij toont in Het Grote Kaartenboek de mooiste en meest iconische kaarten uit de collectie. Een daarvan is de kaart van de Drie Schieën. Deze kleurrijke kaart is ooit gebruikt in een juridisch proces.

Het Grote kaartenboek bevat zes thema’s: water, grond, navigatie, rechtspraak en grenzen, militair en overzee. In het hoofdstuk over rechtspraak komt onder andere de kaart van de Drie Schieën aan bod. Deze kaart geeft een beeld van het landschap tussen Delfshaven, Overschie en Schiebroek aan de Rotterdamse en Delftse Schie. De maker van de kaart is onbekend. Het doek is gemaakt in de eerste helft van de 16de eeuw met olieverf op linnen met een formaat van 66 x 97 centimeter. Ron Guleij ging zelf op pad om te kijken wat er van deze bijzondere kaart nog terug te vinden is in het huidige landschap. Bekijk het filmpje over de kaart van de Drie Schieën dat is opgenomen op drie verschillende locaties in Rotterdam: https://www.youtube.com/watch?v=VViAFbbwsjI

De kaart met de drie Schieën uit 1512.

Rechtspraak; proceskaarten

Kaarten spelen een rol in juridische procedures. Partijen die met elkaar in conflict waren, lieten een kaart maken om de rechters te overtuigen van hun gelijk. We spreken dan van ‘proceskaarten’. Het kon bijvoorbeeld gaan om een grensgeschil, de loop van een rivier of de grootte van een stuk land. Maar ook oude rechten rondom visserij of handel waren onderwerp van rechtszaken. Het gebruik van kaarten als bewijsstuk kwam op aan het einde van de Middeleeuwen.
De oudste kaarten in de collectie van het Nationaal Archief zijn gemaakt in verband met juridische kwesties en dateren uit het midden van de 15de tot het begin van de 16de eeuw. Proceskaarten gaven nogal eens een vertekend beeld: alleen de zaken in het eigen belang werden aangegeven. Omwille van het proces werden de zaken soms vertekend weergegeven op de verschillende kaarten van de procederende partijen.
Het Grote Kaartenboek – Vijf eeuwen cartografie is uitgegeven door WBooks, telt 384 bladzijden en kost € 49,95.
Bron: Nationaal Archief/Ron Guleij

Openingsbeeld: De Delftse Schie bij Overschie, een landelijke wijk in Rotterdam-Noord.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder