Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Vervolging van de ‘asocialen’

03 mei 2022 Siebrand Krul

Daklozen, sekswerkers, alleenstaande moeders, verslaafden, kruimeldieven en langdurig werklozen: dat is slechts een greep uit de diverse groep mensen die van de nazi’s het stempel ‘asociaal’ kregen en naar een concentratiekamp werden gedeporteerd. Hier waren ze herkenbaar aan een zwarte driehoek op hun kampkleding. Dit overkwam vele Duitsers, maar ook zo’n 2.700 Nederlanders.

Deze vervolging was nog nooit onderzocht, tot het Vrijheidsmuseum in Groesbeek er in dook. Het museum ontwikkelde er een tentoonstelling over, ‘De Zwarte Driehoek. De geschiedenis van als ‘asociaal’ vervolgden, 1933-1945’.
De expositie vertelt het verhaal van de vervolging van de allerarmsten in Duitsland en Nederland in een brede context. Van de vroege eugenetica tot de gruwelen van de concentratiekampen en de lange naoorlogse strijd voor erkenning. Ook het sociaal beleid van Nederland op het gebied van ‘asociale gezinnen’ voor, na en tijdens de oorlog wordt onder de loep genomen. Arme gezinnen die als ‘asociaal’ beoordeeld werden kregen tijdens en ná de bezetting te maken met ‘heropvoeding’ in geïsoleerde kampen op het platteland.

Het zijn indrukwekkende verhalen, die voor het grote publiek nagenoeg onbekend zullen zijn. Wie heeft er bijvoorbeeld ooit gehoord van de Duitse Bedelaarsrazzia van 1933? Of de kinderconcentratiekampen Moringen en Uckermark? Wie weet er dat de Preventieve Politie in Brabant en Limburg jacht maakte op ‘bedelaars, landlopers, zwarthandelaren en ander gespuis’? Of wie kent het verhaal van de honderden arme Rotterdammers die direct ná de oorlog werden afgevoerd naar heropvoedingskampen? Persoonlijke verhalen en aangrijpende documenten en objecten worden aangevuld door illustraties van Rob Worst. In grote prenten met dramatische zwart-wit contrasten worden gebeurtenissen in beeld gebracht waarvan geen foto’s zijn.

De maatschappelijke relevantie van dit thema voor de moderne maatschappij is nooit ver weg. Als rode draad door de expositie loopt het thema ‘woorden als wapens’. Aan de hand van historische voorbeelden leren bezoekers hoe woorden ook vandaag nog kunnen stigmatiseren, dehumaniseren en onmenselijke maatregelen kunnen verbloemen.
Door voor het eerst onderzoek te doen naar de vervolging van ‘asocialen’ in bezet Nederland, schreef het Vrijheidsmuseum het eerste hoofdstuk van een geschiedenis die meer dan zeventig jaar lang nauwelijks verteld is. Door middel van een boekpublicatie (Uitgeverij Van Gennep) bij de expositie wordt verzekerd dat dit verhaal ook na de expositie toegankelijk blijft voor publiek en voor de wetenschap.

De Zwarte Driehoek
Vrijheidsmuseum
Wylerbaan 4, 6561 KR Groesbeek
t/m 2 oktober 2022
www.vrijheidsmuseum.nl


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder