Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Bouboulina, roekeloze heldin

03 mei 2022 Siebrand Krul

In het jaar 1453 valt Constantinopel in handen van de Turken en drie jaar later veroveren ze Athene en een groot deel van het Griekse vasteland. De Ottomaanse overheersing duurt bijna vierhonderd jaar. Maar in het begin van de 19de eeuw waait de geest van de Verlichting en de Franse Revolutie door Europa, en ook in Griekenland ontbrandt het vuur voor onafhankelijkheid.

In 1814 stichten Grieken in het buitenland de Filiki Eteria (het Genootschap van Vrienden), die een opstand tegen de Turken begint voor te bereiden. In Griekenland breekt die uit op de Peloponnesos in maart 1821. Een van de helden van die Griekse vrijheidsstrijd is een heldin: Laskarina Bouboulina. Ze ziet het levenslicht op 11 mei 1771 in een Turkse gevangenis. Haar vader, een kapitein van het eiland Hydra, viel in handen van de Turken tijdens de mislukte Orlov-opstand in de Mani, in 1770, aangestookt door de Russen, en werd opgesloten in Constantinopel. Tijdens een bezoek aan haar stervende echtgenoot bevalt zijn zwangere vrouw en na zijn dood in de cel keren moeder en kind terug naar Hydra. Vier jaar later hertrouwt haar moeder met kapitein Dimitrios Lazarou-Orlof en ze verkassen naar Spetses.

Bouboulina op een Russische 19de-eeuwse gravure. (Bouboulina Museum)

Bouboulina zelf trouwt ook twee keer, met twee reders: de eerste keer op haar zeventiende, de tweede keer op haar dertigste. Ze komen allebei om in gevechten met Algerijnse piraten. In 1811 is Laskarina voor de tweede keer weduwe. Ze heeft aan haar twee mannen een fortuin overgehouden, tien kinderen en haar op haar tanden. Ze neemt kordaat de handel van haar man over en laat drie handelsschepen bouwen, onder andere de indrukwekkende Agamemnon.

Het boegbeeld van de Agamemnon.


In 1816 proberen de Turken haar bezittingen te confisqueren, omdat haar ex-man Bouboulis in de Russisch-Turkse oorlog van 1806-1812 aan de kant van de Russen heeft gevochten. Maar Bouboulina laat niet betijen. Ze trekt naar Constantinopel, naar de Russische ambassadeur, en vraagt hem om bescherming. Die stuurt haar voor haar veiligheid naar de Krim. Voor ze vertrekt, versiert ze een onderhoud met de moeder van de sultan. Die overtuigt haar zoon om de zaak te laten rusten en drie maanden later is ze terug op Spetses. Haar fortuin is gered en ze zint op wraak.

Bouboulina in de aanval op Nafplion. (Bouboulina Museum)

‘Mijn zoon is dood, maar Argos is van ons!’

In Constantinopel is ze toegetreden tot de bevrijdingsorganisatie Filiki Eteria. Bij het begin van de revolutie koopt ze illegaal tonnen wapens en ammunitie in buitenlandse havens die zich in haar huis opslaat. Later rekruteert en betaalt ze haar eigen troepen en bouwt haar vlaggenschip de Agamemnon om tot een korvet met achttien kanons. Op 3 mei 1821 komt Spetses openlijk in opstand, samen met de eilanden Hydra en Psara. Met acht schepen zet Bouboulina koers naar Nafplion en blokkeert de haven. Op 4 december leidt ze manhaftig een aanval vanaf zee op de onneembare vesting met driehonderd kanonnen. Tijdens de zinloze aanval schreeuwt ze haar manschappen toe: ‘Zijn jullie dan vrouwen en geen mannen? Vooruit!’ Ze zal ook deelnemen aan de belegering aan land en de uiteindelijke inname van het fort in december 1822.

Het standbeeld van de heldin bij de haven van Spetses, uitkijkend richting Turkije. (WikiCommons/Jean Housen)

Bouboulina’s oudste zoon Yannis sneuvelt in mei, in de buurt van Argos. ‘Mijn zoon is dood, maar Argos is van ons!’ In augustus neemt ze deel aan de blokkades en de verovering van Monemvasia en Navarino. En in september aan de verovering van Tripoli. Ze maakt er kennis met de beruchte clanleider Kolokotronis. Een vriendschap voor het leven. Haar dochter Eleni zal later trouwen met zijn zoon Panos. Tijdens de slachtpartij na de inname van de stad toont ze haar menselijke kant. Ze redt het leven van de meeste vrouwen uit de harem van de pasja. Na de val van Nafplion krijgt Bouboulina er van de regering een huis als dank voor haar verdiensten. Maar in 1824 keert het lot. Kolokotronis wordt wegens insubordinatie aan het opperbevel van het reguliere leger gevangengezet op het eiland Hydra. En wegens haar familieverwantschap met hem wordt zij verbannen naar Spetses.
Hugo Dupont

Openingsbeeld: Anoniem 19de-eeuws portret van Bouboulina, krijgshaftig haar soldaten op hun doel wijzend. (Nationaal Historisch Museum, Athene)

Lees ook de andere helft van dit boeiende artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. NU overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder