Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Oudste elektrische wagentje

13 april 2022 Siebrand Krul

Er zijn mensen die, zodra ze een apparaatje, een instrument of een stuk speelgoed in handen krijgen, dit direct uit elkaar halen en opnieuw in elkaar zetten. Voor je met je ogen geknipperd hebt, ligt iets in stukken op tafel. En als je nog een keer met je ogen knippert, dan zit het weer op de juiste manier in elkaar.

Heel soms kan zo iemand het ontwerp direct aanpassen, zodat de suggestie van een beter apparaatje, instrument of stuk speelgoed ontstaat. Zo iemand was Sibrand Stratingh Enz. (1785-1841), blijkt uit De Scheikunstenaar, een nieuwe biografie van de hand van Ulco Kooystra.
Stratingh is tegenwoordig vooral bekend als één van de uitvinders van het elektrische wagentje, waarvan modellen in Rijksmuseum Boerhaave te Leiden en in het Universiteitsmuseum te Groningen te zien zijn. Het zijn modellen van de alleroudste elektrisch aangedreven voertuigen ter wereld. We zien dat als de toekomst van de auto. Kooystra laat prachtig zien dat de oudste geschiedenis hiervan deels in Groningen ligt.

(Foto Universiteitsmuseum Groningen, Ciska Ackermann)

Stratingh was onder meer apotheker, ondernemer en hoogleraar in de scheikunde aan de Groningse universiteit. Hij kreeg honderden publicaties op zijn naam, geschriften die in heel Europa werden gelezen. Stratingh publiceerde over goud en zilver, elektriciteit, stoommachines, een voorloper van de gloeilamp, maar ook over onderwijsvernieuwingen en medicijnen als morfine en over de toepassing van chloor om epidemieën te bestrijden. Deze man was een geliefd docent en ook een zeer succesvol uitvinder.
Hoe we deze Stratingh kunnen begrijpen laat Kooystra zien in een grondige en lezenswaardige studie. Kooystra is opgeleid als scheikundige en dat heeft grote voordelen. Hij weet steeds te vertellen wat Stratingh precies deed. In begrijpelijke taal geeft hij inzage in de scheikundige processen die Stratingh onderzocht, en de talloze instrumenten en apparaten die hij uitvond. Daarbij verbeterde Stratingh inderdaad bijna alles wat hij in handen kreeg. Piece de resistance van dit boek zijn de uitgebreide analyses die Kooystra maakt, met name van de stoomwagen in Nederland en het ontstaan van het elektrische wagentje. Daarbij wekt het boek vooral bewondering voor Stratingh, een scheikunstenaar van wereldformaat.
Arjen Dijkstra

Ulco Kooystra
De scheikunstenaar. De innovatieve wetenschap van de Groningse hoogleraar Sibrand Stratingh Ez. 1785-1841
Uitgeverij Verloren, Hilversum 2021
448 blz., € 35 ISBN 978 90 870 4958 4

Lees nog veel meer besprekingen van interessante boeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder