Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Grauwe Hemel in Foudgum

15 maart 2022 Siebrand Krul

Grauwe Hemel is een locatietheaterstuk in mei over Nederlands beroemdste dichter-dominee François HaverSchmidt alias Piet Paaltjens en zijn strijd met de orthodoxe plattelandscultuur. De voorstellingen beginnen in en rond HaverSchmidts Mariakerk en pastorie van het Friese gehucht Foudgum (bij Dokkum). Grauwe Hemel wordt zes keer opgevoerd. De première is op een datum met een knipoog: vrijdag de dertiende mei.

Naast kaartverkoop via de website verschijnen ook een boek en een blondbier. Met tachtig inwoners is de omvang van dorp en kerk beperkt; wie een toegangskaart wil bemachtigen doet er verstandig aan de vernieuwde website snel te bezoeken. De locatievoorstelling leidt de bezoekers door het Foudgum van François HaverSchmidt, die hier omstreeks 1860 zijn domineescarrière begint, teleurgesteld wordt in het ambt en het heersende milieu, en zijn tijd verdrijft door in zijn pastorie te dichten onder pseudoniem Piet Paaltjens. Een paar jaar later zal diens dichtbundel ‘Snikken en grimlachjes’, vol zwartgallige en humoristische poëzie, hem tot op de dag van vandaag beroemd maken. De theaterganger treedt tijdens het stuk in de zware voetsporen die HaverSchmidt tussen pastorie en kerk trok, en beleeft binnenin de kerk zijn groteske strijd met geloof, gemeenschap, omgeving en vooral met zichzelf.

Johannes Keekstra. (Foto Siem Akkerman/Arjan Geertsma)

Bitterzoet
De regie is in handen van Brecht Wassenaar, veelgevraagd regisseur in Fryslân en actrice bij onder meer Tryater. Spel door onder meer Frank de Wilt en Johannes Keekstra. De laatste is ook verantwoordelijk voor het zwartkomische script en is, afkomstig uit de regio, initiatiefnemer van het Grauwe Hemel-project. Hij schreef het boek ‘Onder Frieslands grauwe hemel’ (uitgeverij Wijdemeer), dat sinds november 2021 verkrijgbaar is, en liet in Dokkum het speciaalbier Blondlokkige Johanna brouwen, naar een al net zo bitterzoet gedicht van HaverSchmidt.

Pastorie van Foudgum aan het Piet Paaltjenspad, van 1859 tot 1862 de woning van ds. François Haverschmidt.

Totaalbeleving
De locatievoorstelling speelt zich deels buiten en deels binnen af, waarbij een speciale rol voor de omgeving en met name de kerk is weggelegd. Het publiek wordt getrakteerd op een totaalbeleving, mede met speciale inzet van licht en geluid. De voorstelling is in de geest van HaverSchmidt/Paaltjens: soms zwaar van onderwerp maar met veel lucht gebracht. Wie geen fan van de dichter-dominee is, kan moeiteloos plaatsnemen want de thematiek van keurslijven, ambities, identiteit en hoop is universeel.

Portret van HaverSchmidt in de eerste druk van zijn Snikken en glimlachjes, 1867.

Op pad
In aanloop naar de theatervoorstellingen van mei in het kerkje van Foudgum presenteert initiatiefnemer Johannes Keekstra zijn bijbehorende boek ‘Onder Frieslands grauwe hemel’ op 9 april in Schiedam. Met een stadswandeling, en een presentatie in de monumentale uitgeverij van Paaltjens’ beruchte dichtbundel ‘Snikken en grimlachjes’ (1867). De Schiedams-Foudgumse connectie zal niet bij deze happening blijven. Vanaf 14.30 uur spreekt Keekstra, schrijver van theaterstuk én boek, in de oude uitgeverij. Het volgt op een speciale HaverSchmidt-tour door Schiedam, de stad waar de creatieve predikant (geboren in Leeuwarden) na een droeve periode in Foudgum de laatste dertig jaar van zijn leven woonde en werkte. Uitgever Roelants maakte hem vanuit hier beroemd onder zijn pseudoniem Piet Paaltjens. Dankzij de huidige bewoners ademt het gebouw aan de Lange Haven in alles liefde voor de Friese poëet en de 19de eeuw. Voor verdere muzikale/creatieve omlijsting bij deze unieke samenwerking strikt de Schiedamse organisatie een bijzondere, landelijk bekende naam. Er wordt gewerkt aan meer activiteiten rond het ‘Friese verhaal’ van de dichter-dominee, in de Zuid-Hollandse stad. Deze moeten na de aanstaande voorstellingenreeks in Foudgum gestalte krijgen.
Tickets en meer informatie via www.grauwehemel.frl


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder