Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Brugse bodemschatten

15 maart 2022 Siebrand Krul

Veel is er al gepubliceerd over de grootse, rijke metropool die Brugge was tussen 1200-1500. De expositiemakers van Verhalen uit de ondergrond hebben juist oog voor de sporen onder de middeleeuwse bakstenen. Brugge ontstond mede dankzij drie natuurlijke factoren. De stad bevindt zich op een kruispunt van enkele zandruggen, een delta met stromend zeewater en een kuststrook van klei en gras.

De hoger gelegen zandgronden boden aldus een ideale woonplaats voor de ambachtslieden die de klei gebruikten om te pottenbakken en de schapenboeren die hun schapen aan de kust lieten grazen – wol was al gauw een belangrijk exportproduct. Stimulerend daarbij waren de Vlaamse graven Arnulf I (889-965) en Boudewijn IV (±980-1035), die met hun bewind voor relatieve rust en welvaart zorgden, die weer belangrijk waren voor de toenemende internationale handelscontacten. Het hier te bewonderen, maar in Denemarken gevonden zegelstempel van Boudewijn IV is een fascinerende illustratie van deze expansie. Ook het feit dat er omstreeks het jaar 1000 in het huidige centrum twee belangrijke bisschopskerken stonden, droeg bij aan een relatief stabiel economisch klimaat.

Een zegelstempel van graaf Boudewijn IV (988-1035), gevonden in Denemarken. (Nationalmuseet Danmark)

De Vlaamse graven hadden uiteraard hun privileges. Als eigenaren van de omringende bossen versierden ze hun banketten met malse hazen, everzwijnen en varkens. De aanwezigheid van een imposante berenschedel is geen toeval: het is zeer waarschijnlijk dat dit beest is gesoupeerd na ter plekke te zijn gedood. Als hoeders van de kuststrook hadden de graven ook het eerste recht om aangespoelde walvissen te confisqueren. Deze welvaart zegt natuurlijk ook iets over het volk – hun archeologische sporen zijn beduidend vleesrijk.

Walviswervel, gevonden bij opgraving op de Brugse Burg.(Crowne Plaza Hotel. Foto Raakvlak)


De tentoonstelling illustreert de voorgeschiedenis van wat later een metropool zal worden. In de woorden van de samenstellers: het New York aan de Noordzee. Werd Brugge dus rijk en bruisend, de sporen uit de ondergrond zijn bescheiden. Voorwerpen als fibula’s, zadelgespen, een enkel kraaltje of een fragment van een ploeg zijn kleinoden die ook vertellen dat het hier ooit redelijk woest en ledig was. Juist de afwezigheid van pracht en praal – daarvoor moet je natuurlijk de andere zalen van het Gruuthusemuseum bezoeken – maakt de expositie levendig. De diverse inleidingen van wetenschappers dragen bij aan dit levendige karakter. Wel moet gezegd worden dat de maquettes voor de niet-Vlamingen tamelijk moeilijk te begrijpen zijn. Ze geven weinig context, ook omdat de informatie op de audioguide minimaal is. Een voetnoot bij een in alle opzichten verfijnde tentoonstelling.
Jaap krol

Gruuthusemuseum
Dijver 17C, Brugge
0032-50 44 87 43
www.museabrugge.be
Verhalen uit de ondergrond – Brugge in het jaar 1.000
Tot 27 oktober 2023, di-zo 09:30-17:00

Openingsbeeld: De archeologische opgraving van een deel van het Onze-Lieve-Vrouwekerkhof ter voorbereiding van de aanleg van een ondergronds pompstation bracht een topvondst voor het licht: een beschilderde grafkelder uit de 14de eeuw.

Lees over nog veel meer interessante historische tentoonstellingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koopt voor slechts 5,50


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder