Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Zinkend kerkje

16 februari 2022 Siebrand Krul

Het monumentale kerkje in Kalenberg dreigt in het water te zakken, tijd voor een reddingsactie. Eigenaar Pieter Jongschaap sjouwt rond met verschillende materialen. Hij heeft de vaart er goed in, maar ‘leuk is anders’. Samen met zijn zoons is hij begonnen aan een flink klusproject. Noodgedwongen, want de fundering van het voormalige hervormde kerkje van Kalenberg, beter bekend als ’t Lokaal, is de afgelopen jaren verslechterd. Daardoor dreigt het gemeentelijke monument in het water te verdwijnen.

Het is misschien wel het meest charmante plekje in de Weerribben-Wieden, in de noordwestelijke punt van Overijssel. Daar, pal naast het bekende bruggetje over de Kalenbergergracht, onder de oude bomen en aan het water, genieten zomers niet voor niets vele toeristen van een hapje en een drankje. Blikvanger is het voormalige godshuis, dat tegenwoordig dienstdoet als horecagelegenheid en expositieruimte. Pieter Jongschaap geeft een rondleiding: ‘Als we er niks aan doen, weet je zeker dat het in elkaar zakt’. Jongschaap is eigenaar ’t Lokaal en recreatie- en rondvaartbedrijf Kalenberg
‘Het is één van de oudste gebouwen van het dorp.’ Pieter Jongschaap loopt naar de voorkant van het kerkje en wijst naar een opvallende gevelsteen. ‘Die steen werd gelegd in bouwjaar 1881, dus het gebouw is een goede 140 jaar oud. Het was de enige kerk hier.’ Pieter en echtgenote Martha Jongschaap kochten het idyllische gebouw in 2005. Een logische keuze, want ze wonen al sinds 1981 in het huis dat er nagenoeg aan vastgeplakt zit. Na twee jaar startten ze met de verhuur van kano’s, fluisterboten, sloepen én fietsen. Een familiebedrijf is geboren: ook de zoons nemen later verschillende werkzaamheden op zich. Zo is zoon Bene onder andere schipper op een grote rondvaartboot.

De familie Jongschaap doet een groot deel van het funderingsherstel zelf. Er is zo’n vijftig centimeter grond weggehaald. (Foto RTV Oost/ Janine Renes)

Voor iedereen toegankelijk

Door de jaren heen heeft het kerkje een metamorfose ondergaan. ‘We zijn er aardig mee bezig geweest. Nieuwe voorgevel, nieuwe dakgoten. Wel wilden we de authentieke elementen en sfeer van vroeger bewaren.’ Dat is bijvoorbeeld te zien aan de glas-in-lood ramen, de oorspronkelijke preekstoel en ander meubilair. ‘Het oogt nog steeds als een kerk.’ In de volksmond heette het ook wel ‘het Lokaal’. ‘Een naam die we terug hebben laten komen. Dorpsbewoners zijn blij dat het gebouw behouden is gebleven.’ Pieter vertelt dat het best lastig was om er een horecagelegenheid van te maken. ‘Het moest een sociaal, cultureel en maatschappelijk doel blijven dienen.’
Vanaf de koop in 2005 worden er wisselende exposities gehouden van kunstenaars en fotografen. ‘Voor iedereen toegankelijk, je kunt zo binnenlopen.’ De openingstijden zijn van april tot ongeveer half oktober. De belangstelling om kunst ten toon te stellen op deze unieke plek, is enorm. ‘Tot 2028 zitten we vol, dat loopt als een tierelier’, glundert de eigenaar.

Het kerkje van Kalenberg, midden in een uitgestrekt natuurgebied van veenmoerassen.

Grondwaterpeil

Pieter stapt naar binnen. In het midden staan zoons Peter en Bene in een diep, afgegraven gat. Er is net een zeil tegen alle muren gehangen, om deze goed te beschermen. Pieter: ‘Al met al een boel werk ja. Niet de leukste klus, want je ziet er straks niks meer van.’ Jongschaap laat een aantal scheuren in de muren zien. ‘Langere tijd is het aan het verzakken. In 2004 pakten we de voorgevel aan en in 2006 de toiletten. Nu is het de beurt aan het hele gebouw.’ Dat kan niet langer wachten, stelt hij. ‘De ellende wordt alleen maar groter, het is momenteel nog te overzien. De winter is voor ons bovendien een rustige periode. In maart moet alles klaar zijn.’ Houten paalkoppen onder de betonnen fundering zijn gaan rotten als gevolg van een laag grondwaterpeil. In Kalenberg komt dat meer voor. ‘Kosten zijn er nou eenmaal’, zucht Jongschaap. ‘De gemeente springt bij, maar het is een druppel op een gloeiende plaat.’
Dat allemaal in tijden van corona. Is het te betalen? ‘Varen met de rondvaartboten ging vanwege de coronamaatregelen moeizaam. Dat heeft een hoop geld gekost. Verder mogen we als seizoenbedrijf niet klagen.’ Maar hij ziet dat corona gevolgen heeft voor zijn dorp. ‘Het helpt alles naar de bliksem.’

Kalenberg ligt in Nationaal Park Weerribben-Wieden. Het ‘Kalenberger riet’ staat bekend om de topkwaliteit (Foto: RTV Oost / Janine Renes)

Beeldbepalend

Er is al heel wat werk verricht. De vurenhouten vloer is verwijderd en komt niet meer terug, het oorspronkelijke meubilair wel. Met behulp van Rook Bouw uit Vollenhove zullen er 34 palen worden gezet. Dorpsbewoners zijn blij dat ‘hun’ kerkje wordt gered. Jongschaap zegt er zuinig op te zijn. ‘Het is beeldbepalend. Sinds dat ik in Kalenberg woon, weet ik niet beter dan dat het er staat.’ Vanuit de omgeving is volop belangstelling voor het klusproject. Het grootste deel van de verbouwing doen Pieter, Peter en Bene zelf. ‘Gelukkig krijgen we hulp van familie, vrienden. Dan komt er weer een buurman of buurvrouw. Dat maakt het tóch leuk!’
Na het geklus trekken de heren zich terug in het woonhuis, waar ze worden ontvangen door Martha en labrador Sam. ‘Tijd voor een bakkie.’ Peter en Bene wonen inmiddels om de hoek, maar komen nog vaak over de vloer. Terwijl Sam bij iedereen langsgaat voor een aai over de bol, wordt er nog wat nagepraat. Pieter en Martha werken bijna veertig jaar op deze locatie. ‘Geen dag is hetzelfde, vooral het contact met de mensen is mooi.’ In de zomer is het hard werken. Ze merken dat het steeds moeilijker wordt om alles bij te benen. Helemaal met weinig personeel, dat lastig te vinden is. ‘We begonnen met 65 stoeltjes op het terras, afgelopen jaar waren het er veertig. Misschien worden het aankomend jaar dertig? Je moet het wel kunnen belopen.’
Bron: RTV Oost/Janine Renes

Openingsbeeld: Deze foto is van omstreeks 1981. Het huis achter het kerkje werd toen gekocht door Martha en Pieter Jongschaap (Foto familie Jongschaap)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder