Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Zeesluis IJmuiden

16 februari 2022 Siebrand Krul

Ter gelegenheid van de opening van 's werelds grootste zeeluis, die van IJmuiden, gingen bij Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de deuren open voor de tentoonstelling Noordzeekanaal. Het is een terugblik op de aanleg en feestelijke opening van de eerste zeesluis op 1 november 1876, toen koning Willem III officieel het Noordzeekanaal opende.

Door de bouw van de nieuwe zeesluis in 2022 wordt de Amsterdamse haven bereikbaar voor grotere zeeschepen. De tentoonstelling in Het Scheepvaartmuseum plaatst de ontwikkeling van de zeesluis in een historische context. De bereikbaarheid van de Amsterdamse haven is al eeuwenlang een punt van zorg, het verloor op groteske wijze de concurrentieslag met rivaal Rotterdam. Amsterdam was in zijn gouden jaren alleen bereikbaar over de Zuiderzee, daarna moeizaam via het Noordhollands Kanaal en vervolgens het Noordzeekanaal, terwijl Rotterdam een open verbinding met de zee heeft.

Tijdens de feestelijke opening van het Noordzeekanaal werd deze speciale oorkonde door koning Willem III ondertekend met een adelaarsveer. (Coll. Het Scheepvaartmuseum)

De geschiedenis van het sluizencomplex bij IJmuiden begint in de 19de eeuw. Omstreeks 1850 konden de grootste goederenschepen Amsterdam niet langer bereiken. Tegen de verzanding van de vaarroute over het IJ en de Zuiderzee, het huidige IJsselmeer, viel niet langer op te baggeren. Ook het Noordhollands kanaal, dat binnendoor van Amsterdam naar Den Helder liep, was al snel te smal en te ondiep geworden. Het gevolg van deze onbereikbaarheid was dat de belangrijke zeehaven van Amsterdam minder interessant werd voor de koopvaardij. Het raakte ook het nogal eens als aanmatigend bestempelde zelfrespect van Amsterdam. Of deze haven een investering van vele miljarden euros voor dit formaat sluis waard is, werd betwijfeld.

Charles Rochussen tekende in 1863 de toekomstige IJmuider sluis en treinstation aan het Noordzeeknaaal. De sluis werd in 1876 geopend door de koning. (Rijksmuseum Amsterdam)

De oplossing lag in de aanleg van een kortere en directe verbinding naar zee. Dat kon door het kanaliseren van het IJ en het doorgraven van de duinen bij Velsen waar een groot zeesluis werd gebouwd, het huidige IJmuiden. Het idee hiervoor was niet nieuw. Al in de zeventiende eeuw werd een dergelijke route geopperd, toen liepen grote schepen vooral vast bij het ondiepe Pampus in het IJ.
In 1863 werd begonnen met de werkzaamheden door de speciaal opgerichte Amsterdamsche Kanaal Maatschappij. De aanleg van het Noordzeekanaal en de bouw van de zeesluis waren in de 19de eeuw grote nationale projecten. Verschillende fotografen en kunstenaars kregen opdracht om de werkzaamheden vast te leggen.

De tentoonstelling Noordzeekanaal laat objecten zien uit de eerste bouwperiode, waaronder unieke foto’s, tekeningen en de door koning Willem III ondertekende oorkonde tijdens de feestelijke opening op 1 november 1876.

Openingsbeeld: De werkzaamheden in de bouwput van de eerste sluis. Lithografie, nummer drie uit een serie van acht platen door Johan Conrad Greive jr., 1876. (Coll. Het Scheepvaartmuseum)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder