Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Wie was ‘Hottentot Venus’?

16 februari 2022 Siebrand Krul

Dat was de ‘artiestennaam’ van de Zuid-Afrikaanse Saartjie Baartman. Zij werd geboren in 1789 onder het Khoikhoivolk. Als kind diende zij als slavin bij een rijke familie, die haar naar alle waarschijnlijkheid haar naam hebben gegeven. Daar werd zij ‘ontdekt’ door de Britse arts William Dunlop, die haar meenam naar Londen om haar te laten optreden in een klein theater aan het Piccadilly Circus, samen met een dansende beer en een vrouw met een baard.

Op commando van Dunlop moest zij Afrikaanse dansjes uitvoeren, grommen tegen het publiek, grimassen trekken en als apotheose met haar grote billen schudden. Daarna mochten de toeschouwers naar voren komen om op haar billen te slaan of erin te knijpen om zich ervan te kunnen vergewissen dat zij echt waren.
Toen haar populariteit begon te dalen werd zij verkocht aan een Franse dierentrainer die haar dezelfde freakacts liet uitvoeren. In 1815 overleed Saartjie, die vloeiend Nederlands sprak, aan de pokken. Maar daarmee was haar ‘carrière’ nog niet afgelopen. Haar hersenen en vagina werden op sterk water gezet en het lichaam ontbeend om het skelet voor de wetenschap te kunnen bewaren.

Reliëf van Cuvier in het Teyler Museum in Haarlem.

Een wetenschapper die bijzonder in haar was geïnteresseerd was Georges Cuvier, die wel de vader van de paleontologie wordt genoemd, Tijdens zijn colleges maakte hij gebruik van een blote bruine pop van was met zwarte krullen en een enorm achterwerk die Saartjie moest voorstellen. Voor hem was dit wezen het bewijs dat zij die beweerden dat ‘negers en bushmensen de voorvaderen zouden zijn van de eerste beschavingen’ ongelijk hadden. ‘Ik heb nooit eerder een mens gezien die zoveel op een aap lijkt’, zo liet de hooggeleerde Cuvier zijn toehoorders weten.
In 2002 werd op uitdrukkelijk verzoek van Nelson Mandela haar stoffelijk overschot vanuit Frankrijk naar haar thuisland overgebracht om daar te worden begraven. Meer weten? Lees dan het in 2009 verschenen boek van Rachel Holmes, African Queen: the Real Life of the Hottentot Venus.
Ben Speet

Openingsbeeld: Saartjie Baartman op een litho van C. de Lasteyrie. Uit deel II van Illustrations of the natural history of mammals. (Bibliothèque nationale de France)

Lees nog veel meer boeiende historische verhalen in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder