Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Onrein bloed

16 februari 2022 Siebrand Krul

Meer en meer Fransen hebben moeite met de oorlogszuchtige of zelfs racistisch klinkende tekst van hun nationale volkslied, La Marseillaise, vooral de frase ‘Marchons! Marchons! Qu’un sang impur abreuve nos sillons’, moet het ontgelden. Onlangs werd het er nog eens goed ingewreven door de Israëlische regisseur Nadav Lapid in zijn film Synonymes, Gouden Beer in Berlijn 2019. De luidruchtigste nationalisten gaan evenwel in het verweer.

‘Laat onrein bloed onze voren doordrenken’, zou niets te maken hebben met ras of identitair denken. In het Ancien Régime hadden enkel de aristocraten ‘sang pur, zuiver bloed’, alleen zij hadden het voor het zeggen, alleen zij konden als officieren in het leger dienen. Tijdens de revolutie waren ze geëlimineerd of gevlucht, zodat de ‘citoyens’ (burgers) alles in handen kregen. Vanaf dan waren het enkel zij die de aanvallers bestreden en bereid waren het eigen bloed te vergieten voor de vrijheid; de Republikeinse burgers hadden volgens de oude opvattingen ‘sang impur’, in tegenstelling tot het ‘sang pur’ van de verdreven aristocratische royalisten.

La Marseillaise maakt deel uit van de inburgeringscursus voor het verkrijgen van de Franse nationaliteit. Still uit Synonymes van Nadav Lapid (2019).

Het is in die geest dat de Chant de guerre pour l’Armee du Rhin (Marslied voor het Rijnleger) na de oorlogsverklaring aan Oostenrijk werd geschreven, in 1792 voor het eerst luidkeels gezongen door de troepen uit Marseille bij hun intocht in Parijs. ‘Sillons’ zou bovendien slaan op loopgraven, zowat over het hele land gegraven in akkers en velden. Het onrein bloed slaat daarom op het eigen bloed dat de akkers zal voeden, en dat kan in geen geval dat van de vijand zijn. Zowel pur als impur slaan dus op het Franse volk. Of deze verklaring de wokers kan overtuigen, blijft echter de vraag.
André Capiteyn

Openingsbeeld: La Marseillaise, gravure door Frédéric Wentzel, eind 19de eeuw (detail). (Musée de l’Armée, Parijs)

Lees nog veel meer boeiende historische verhalen in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder