Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Katholieke opschudding

25 januari 2022 Siebrand Krul

Tot verrassing én tot verbijstering van velen laat het Vaticaan op 22 januari 1972, nu vijftig jaar geleden, weten dat Joannes (Jo) Gijsen de opvolger zal zijn van Petrus Moors, de bisschop van Roermond, de zevende bisschop van dit diocees sinds het Herstel van de Kerkelijke Hiërarchie in 1853. De Nederlandse kerkprovincie splijt.

Zijn slechte gezondheid bracht Moors ertoe af te willen treden. Traditiegetrouw diende het Roermondse kapittel daarop een kandidatenlijst in met drie namen van relatief gematigd progressieve priesters. Rome legde echter die lijst naast zich neer, omdat men daar vastbesloten was de verdwaalde Nederlandse kudde terug in het hok te duwen. Sinds het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-1965) was de Nederlandse kerkprovincie onder leiding van de ‘rode’ kardinaal Alfrink namelijk een radicale koers ingeslagen. Het Latijn in de mis werd afgeschaft, het celibaat, abortus, homoseksualiteit, oecumene en andere heilige huisjes stonden openlijk ter discussie en om de jeugd voor het geloof te behouden werd geëxperimenteerd met beatmissen. Kortom; Nederland was van God los en dat moest veranderen.

Jo Gijsen op de bisschoppenconferentie in Maarsen, 1982. (Foto Rob C. Croes, Anefo/Nat. Archief)

Vandaar dat Rome voornemens was de zeer behoudende dorpspastoor Joosten te benoemen. Reden voor Alfrink persoonlijk naar Rome te gaan om het Vaticaan op andere gedachten te brengen. Wellicht tot diens verbazing beloofde men daar af te zien van deze pastoor, maar wel op één voorwaarde: tegen de nieuwe door paus Paulus VI voorgedragen kandidaat mocht niet worden geprotesteerd. Die nieuwe kandidaat was dus de toen 39-jarige kapelaan Gijsen, op dat moment rector van een rusthuis voor bejaarde nonnen in Nunhem en een goede bekende van Ad Simonis, een geestverwant die in 1970 door Paulus VI tegen de verwachting van velen in tot bisschop van Rotterdam was benoemd.
Op 13 februari 1972 werd Gijsen in Rome door de paus tot bisschop gewijd. Alfrink moest daarbij assistentie verlenen, hetgeen door hem als een regelrechte vernedering werd ervaren, zo vertelde hij later. In 1993 trad Gijsen af, op uitdrukkelijk bevel van Rome vanwege zijn harde en compromisloze optreden, waardoor een schisma dreigde, en de seksschandalen op de door hem gestichte priesteropleiding in Rolduc. Zijn erfenis: een tot op het bot verdeeld Limburg tussen conservatieve en vooruitstrevende katholieken.
Ben Speet

Openingsbeeld: Homoseksuelen protesteren in Roermond tegen harde uitlatingen over homoseksualiteit van Gijsen in weekblad Elsevier. Paaszaterdag 1979. (Foto Hans van Dijk, Anefo/Nat. Archief)

Lees nog veel meer boeiende historische verhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder