Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Schliemanns Troje

05 januari 2022 Siebrand Krul

Op 6 januari 1822, 200 jaar geleden, komt in Neubukow, nabij Rostock, Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann ter wereld. Hij zou grote roem vergaren als de archeoloog die het oude Troje terugvond. Schliemann geldt als een van de pioniers op zijn vakgebied, meer in het bijzonder door de methode van het chronologiseren van culturen aan de hand van aardewerkstijlen.

Domineeszoon Schliemann werkte zich succesvol op als handelaar, vooral gedurende zijn agentschap van een Sint-Petersburgse firma. Daardoor kon hij zijn eigen bedrijf starten. Hij maakte fortuin bij de woelingen rond de goudkoorts in Californië en de Krimoorlog. Minder geslaagd was zijn huwelijk met de Russische Jekaterina Petrowna Lyshina (1826–1896).
In 1864 zei Schliemann de handel vaarwel. Vier jaar later, na lange reizen, ontkende hij dat Pınarbaşi het oude Troje zou zijn, ondanks dat de vaklieden daarvan overtuigd waren. Schliemann haalde de Ilias erbij en ging op zoek. Hij kwam uit bij Hisarlık, al werd lang betwijfeld of Schliemann deze keus op eigen houtje deed, of daarbij werd ingefluisterd.
Intussen vond hij tijd voor zijn echtscheiding, te trouwen met de zeventienjarige Griekse Sophia Engastromenos, die anderhalf jaar jaar later beviel van hun eerste kind Andromache en in 1878 van hun zoon Agamemnon.
In 1871 zette Schliemann de spade in de grond in Hisarlık, en hij bleek gelijk te hebben: dit was Troje. Tussen een reeks spectaculaire vondsten was ook de ‘Schat van Priamus’. Die naam, door Schliemann gegeven, klopt niet. Hij meende op de laag van de Trojaanse Oorlog te zijn gestuit, maar het bleek duizend jaar ouder.

Schliemann en Dörpfeld bij de ‘Leeuwenpoort’ in Mycene. Wilhelm Dörpfeld werkte als archeoloog in Griekenland en werd door Schliemann gewonnen voor het Troje-project. Ze werden vrienden. Na Schliemanns dood slaagde Dörpfeld er in om de lagen van Troje chronologisch correct te duiden.

In Mycene verwachtte Schliemann het graf van Agamemnon te vinden. En opnieuw kwamen er grote schatten boven de grond, waaronder het ‘masker van Agamemnon’. Maar ook deze kwamen niet uit de periode van de Trojaanse Oorlog, maar dateren eveneens van aanzienlijk vroeger.
In 1878/79 was Schliemann terug in Troje aan het graven, in 1880/81 in Orchomenus, in Boeotië, vervolgens nog tweemaal in Troje (1882 en 1890), in Tiryns (1884/85).
De enorme verzameling vondsten schonk Schliemann aan het Duitse Rijk. Hij wilde ze bijeen houden en dat kon in naar hem te noemen zalen in het Königlich-Preußischen Völkerkundemuseum in Berlijn.

Gouden halsketting, behorend tot de Schat van Priamus. (Neues Museum, Berlijn)

Schliemann heeft grote betekenis gehad voor de archeologie. Een breed publiek kreeg interesse in de Oudheid en in archeologie. Van grote betekenis was dus ook zijn manier om aan de hand van aardewerkstijlen het perioden correct te periodiseren. Een krachtige motivatie vooral om zo gauw als mogelijk zijn bevindingen te publiceren was zijn wens om erkend te worden als een gezaghebbende wetenschapper. In die wereld is kinnesinne en jaloezie nooit ver weg. Schliemann heeft altijd te maken gehad met kritiek. Zo zou hij meer schatgraver zijn dan archeoloog. En zijn gejaagdheid speelde hem parten: delen van jongere lagen van Troje werden, in zijn enthousiasme het ‘Homerische’ Troje te vinden, onherstelbaar vernietigd.
Maar in deze beoordeling speelt een algemene neiging van kritiek achteraf hem parten. Schliemann was een pionier op zijn vakgebied en leerde gaandeweg, bijvoorbeeld om geduldiger te zijn in het graafwerk.
Veel kritiek kreeg Schliemann rond de ‘schat van Priamus’; hier zou hij allerlei verzinsels omheen hebben gebreid. Vast staat wel dat hij deze schat en andere kostbaarheden in het geheim uit het land heeft gesmokkeld en zo voorkwam dat de helft aan de Ottomaanse staat moest worden afgestaan.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder