Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Jezuïeten in China

05 januari 2022 Siebrand Krul

In de herfst van 1860, aan het einde van de Tweede Opiumoorlog, besloten Franse en Britse troepen het Oude Zomerpaleis in Peking te plunderen en in brand te steken als reactie op de martelingen en executies van Britse en Indiase soldaten door de Chinezen. De vernietiging van de keizerlijke residentie was een waarschuwing aan de Chinese regering om zich niet te verzetten tegen westerse mogendheden.

Deze gebeurtenis schokte niet alleen China, maar ook Europa, zoals blijkt uit de brief van schrijver Victor Hugo ‘Au capitaine Butler’ (‘Aan kapitein Butler’) – waarin openlijk de brutaliteit van de Franse troepen wordt bekritiseerd. Het beroemdste deel van het vorstelijke complex in Peking, een tuin ‘à la française’ met gebouwen in Europese stijl, werd tot grote vreugde van de Chinese keizer aangelegd door Europese missionarissen van de Sociëteit van Jezus. Dit, in schril contrast met de hierboven beschreven overval, was een getuigenis van hoe twee culturen schoonheid konden creëren door samen te werken.

De Sociëteit van Jezus, beter bekend als de orde van de jezuïeten, was een genootschap dat in 1539 werd opgericht door Ignatius van Loyola (1491-1556) met als doel de wereld te bekeren tot het katholicisme. Het christendom had China al bereikt in de 7de eeuw met de Nestorianen. In de 16e eeuw, toen de eerste jezuïeten arriveerden, stond China onder het bewind van de Ming-dynastie. Hun eerste nederzetting was de havenstad Macao in Zuid-China, destijds eigendom van Portugal. Vanaf deze basis trokken de jezuïeten het Chinese achterland binnen en begonnen hun bekeringswerk. Terwijl ze kerken op verschillende locaties vestigden, begonnen ze zelfs de droom te koesteren om de Chinese keizer zelf te bekeren.

Een van de beroemdste jezuïeten in China was de Italiaan Matteo Ricci (1552-1610). Om de Chinezen voor het katholicisme te interesseren, namen Ricci en zijn collega’s de zeden van de elite over, in de veronderstelling dat als ze zich zouden bekeren, de gewone mensen zouden volgen. De jezuïeten begonnen zich te kleden als geleerden, studeerden de Chinese taal en cultuur en werden wat we nu beschouwen als de eerste sinologen in de geschiedenis. Ze realiseerden zich ook dat hun westerse kennis van wiskunde, astronomie en mechanica een rol kon spelen bij het aantrekken van de Chinezen tot het katholieke geloof.

De wetenschap van sterren was belangrijk in het oude China, omdat het niet alleen werd gebruikt om de toekomst te voorspellen, maar ook om goede en slechte dagen en de seizoenen te helpen bepalen. In 1601 werd Matteo Ricci de eerste Europeaan ooit die door de keizer van China werd uitgenodigd in het keizerlijk paleis van de Verboden Stad. De bijeenkomst moet een groot succes zijn geweest getuige de toestemming die Ricci kreeg om de eerste kathedraal in Peking te bouwen. Hij kreeg ook zonder restricties toegang tot het keizerlijk paleis, waardoor hij Chinese functionarissen kon ontmoeten, evenals de keizer, die een zeer teruggetrokken leven leidde.

Deze goede relatie kwam in 1644 onder druk te staan, toen de Ming-dynastie werd vervangen door de familie van de Qing (1644-1912). De jezuïeten vreesden dat hun het voorrecht zou worden ontzegd om in China te blijven, maar de nieuwe heersers begrepen de voordelen om hen in dienst te houden.

Anders dan gevreesd bleek de Qing-periode een ware ‘gouden eeuw’ voor de jezuïeten. Onder het bewind van Kangxi (1654-1722), Yongzheng (1678-1735) en Qianlong (1711-1799) creëerden de Chinezen een enorme hoeveelheid kunstwerken en leverden ze een belangrijke bijdrage aan de wetenschap. Bovendien gaven de jezuïeten door hun geschriften een positief beeld van China aan Europa, nogal in tegenstelling tot dat van de kooplieden die hun moeilijkheden met de handel op China projecteerden op een negatief beeld van het Rijk van het Midden.

Te allen tijde hielden de jezuïeten het gesprek met hun thuisbasis gaande door brieven, geschriften en vertaalde boeken te sturen. Ze schreven ook boeken en artikelen over China, zijn gebruiken en tradities, en deelden hun indrukken van het rijk met Europa.
Tijdens hun verblijf in China zou de culturele uitwisseling tussen jezuïeten en Chinezen resulteren in vooruitgang in astronomie en wiskunde, prachtige kunstwerken en stralende bakens van architectuur. Dit centrum van acculturatie was echter niet zonder problemen: ook hier waren intriges, spionage en politieke en religieuze oppositie nooit ver weg. Ze zouden ertoe leiden dat de jezuïeten bijna honderd jaar uit China werden verbannen.
Bron: Europeana/Julien Ménabréaz (Photoconsortium)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder