Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kapelaan ter dood

14 december 2021 Siebrand Krul

In Brugge veroordeelt de krijgsraad onderpastoor Cyriel Charles Marie Joseph Verschaeve op 11 december 1946, 75 jaar geleden, tot de doodstraf vanwege verregaande collaboratie met de Duitse bezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog. Begin 20ste eeuw had hij zich sterk gemaakt voor het lot van de Vlaamse cultuur. Dat sloeg in de jaren dertig om in fascisme. Bij de veroordeling in 1946 is hij is niet aanwezig omdat hij in Oostenrijk ondergedoken zit.

Verschaeve, geboren in 1874 in het Vlaamse Ardooie, werd in 1912, na zijn studie theologie te hebben voltooid, aangesteld tot kapelaan in het West-Vlaamse Alveringem. De bisschop van Brugge stopte hem daar ver weg uit vrees voor zijn nogal pittige politieke Vlaams nationalisme. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontfermde hij zich over het lot van de Vlaamse soldaten, die door hun voornamelijk Franstalige superieuren als tweederangs voetvolk werden behandeld. Dat deden die superieuren ook bij de Naamse en Luxemburgse soldaten, alleen waren die geletterd, de meeste Vlamingen niet. Onderofficieren moesten bevelen in het Frans vertalen. Was dat in de kazerne al niet makkelijk te volgen, in de loopgraven was het ronduit onhandig.

Cyriel Verschaeve.

Ook dank zij zijn literaire gave die hij inzette om in gedichten en geschriften de Vlaamse zaak te verdedigen, viel hem de eer te beurt om in 1928 de eerste steen te leggen van de eerste IJzertoren in Kaaskerke bij Diksmuide, het monument ter nagedachtenis van de omgekomen Vlaamse soldaten tijdens de oorlog. Van zijn hand is ook het citaat ‘Hier liggen hun lijken als zaden in het zand. Hoop op den oogst O Vlaanderenland’ boven de crypte van deze toren, die in 1930 plechtig werd ingewijd.

Verschaeve in 1923 op het omslag van het Vlaamse blad Pallieter, door Jos De Swerts.

In de jaren dertig radicaliseerde Verschaeve en sloot hij zich aan bij de fascistische beweging ‘Verdinaso’ van Joris van Severen. De Duitse inval in 1940 juichte hij toe, oprecht ervan overtuigd dat het moment was aangebroken Vlaanderen tot een vrij, christelijk en Vlaams gewest te maken. Als dank voor zijn Duitse gezindheid werd hij benoemd tot voorzitter van de Vlaamse/Nederlandse Cultuurraad. Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie in 1941 zette hij zich bijzonder in om brave en goede katholieke Vlaamse jongeren te ronselen voor het Vlaamse legioen van de SS om aan het Oostfront het goddeloze bolsjewisme te bestrijden.

Verschaeves gedicht aan de IJzertoren in Diksmuide. (Mark Ashmann via Wikicommons)

In augustus 1944, net voor de bevrijding, kon hij met medewerking van de SS vluchten naar Duitsland en vervolgens naar Oostenrijk, waar hij op 9 november 1949 overleed. In 1973 slaagden leden van de extreemrechtse Vlaamse Militanten Orde/Organisatie erin zijn stoffelijk overschot uit Oostenrijk te smokkelen en te begraven op het kerkhof van Alveringem.
Ben Speet

Openingsbeeld: Verschaeve in comprimerend gezelschap. (CegeSoma)

Lees nog veel meer boeiende historie in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder