Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Fotoarchief Gilles

14 december 2021 Siebrand Krul

In 1860 opent de familie Gilles in Namen een fotostudio en geeft zo de aanzet voor een familiebedrijf dat vijf generaties lang actief zal blijven. De fototechnieken staan nog in hun kinderschoenen, maar kennen in verschillende lagen van de bevolking al een zeker succes. De fotostudio wordt bezocht door families, priesters, kinderen, landbouwers, enz. Vaak gaat het om mensen die voor het eerst in hun leven poseren.

De inwoners van Namen uit de vorige eeuwen die op de foto’s voorkomen, zijn vaak anoniem gebleven. Toch bieden hun gelaat, pose, kleding, handen en blik een gevoelsrijke en ongebruikelijke inkijk in het verleden. De portretten roepen bij de toeschouwer uit de 21ste eeuw talrijke vragen op over de personen op de foto’s, over de beroepsportretfotografen die de foto’s namen, over het sociaal kader dat aan de basis lag voor het maken van deze foto’s.

Maar ook welke technieken er werden gebruikt? Waarvoor de portretten moesten dienen? Wie Gilles was? Hoe de familie Gilles haar knowhow inzake fotografie heeft verworven en doorgegeven? In welke mate deze portretten representatief zijn voor de Naamse samenleving van destijds? Of en hoe deze beelden iets kunnen leren over de positie van de vrouw of over intrafamiliale relaties?

De tentoonstelling ‘Instants cadrés. Portraits photographiques de la Maison Gilles à Namur (1860-1914)’, tot 28 januari 2022 te bezoeken in het Rijksarchief Namen, tracht al deze vragen te beantwoorden. Naar aanleiding van de tentoonstelling publiceert de vzw Archives photographiques namuroises ook een boek waarin wetenschappelijke teksten worden afgewisseld met kunstwerkjes die tot op vandaag uitdrukking geven aan de poëtische kracht van de foto’s van Gilles.

Collodium-glasplaten

Het archiefbestand Gilles (1860-1985), bewaard in het Rijksarchief Namen, bestaat uit meer dan 50.000 negatieven op glasplaten in diverse formaten, met portretten en scènes uit het leven in Namen. Bij een duizendtal van deze negatieven is gebruik gemaakt van lichtgevoeligheid via het collodiumprocédé. De negatieven werden rechtstreeks op lichtgevoelig papier gelegd om kleine foto’s te maken, ter grootte van een visitekaartje. Dit soort kiekjes was destijds erg in de mode. Het procedé werd gebruikt vanaf de uitvinding ervan in 1855 tot aan het einde van de eeuw, en werd nadien in beperkte mate ook toegepast in drukkerijen.

In het Gilles-archief zitten collodionglasplaten die werden gemaakt tussen 1886 en 1914. Het zijn allemaal kleine platen (ongeveer acht bij twaalf centimeter) met een onregelmatige vorm. De eigenschappen van het collodion geven de portretten bijzondere kwaliteiten: de afwezigheid van korrel en zeer warme schakeringen. De Gilles-glasplaten zijn de oudste fotonegatieven die in het Rijksarchief Namen worden bewaard. Vanaf 1890 werd zowel in fotostudio’s als voor buitenopnamen vooral gebruik gemaakt van industrieel vervaardigde platen op basis van gelatine en zilverbromide. De stichter van Studio Gilles was François Gilles (1829-1893).

Praktische informatie
De tentoonstelling is gratis toegankelijk in het Rijksarchief Namen, Boulevard Cauchy 41, Namen


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder