Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Monnik met breukband

24 november 2021 Siebrand Krul

Een vreemd voorwerp, zestien jaar geleden opgegraven in Aalst, kon worden geïdentificeerd als een 18de-eeuwse breukband tegen hernia inguinalis of liesbreuk. Dit is een aandoening van de buikwand ter hoogte van de liesstreek waardoor de ingewanden kunnen uitpuilen. Dergelijke banden of riemen worden al eeuwenlang gebruikt; dokters en chirurgijnen brachten verschillende, soms genaammerkte modellen op de markt, maar ze zijn zelden gevonden.

In Nederland zijn er wel enkele voorbeelden bekend uit Alkmaar en Zwolle, voor Vlaanderen is dit het eerste exemplaar; het werd ontdekt tijdens opgravingen van de overblijfselen van het karmelietenklooster, gesticht in 1497, onder de Hopmarkt in Aalst. In een pandgang vonden de archeologen in de 18de-eeuwse graven de sterk gecorrodeerde gordel. Die bestond oorspronkelijk uit een ijzeren beugel met aan de binnenzijde een houten frame en een balletje dat op de uitpuilende lies drukte.

(Foto Hans Denis)
De positie van de band die de breuk in de buikwand moet dichthouden.
Een spotprent uit 1692 toont een arts met een breukband. Het openingsbeeld is hieruit een detail. (Koninklijke Bibliotheek Den Haag)

De sluiting gebeurde door middel van een leren riem met gesp die de twee beugeluiteinden met elkaar verbond. Dankzij de grondige kloosteradministratie kon onlangs hoogstwaarschijnlijk ook de naam van de drager ervan achterhaald worden. Een eerste vermelding staat in de Codex 156, bewaard in de Universiteit van Leuven, toen het klooster in 1754 vijf stuivers betaalde voor een breukband, in die tijd zowat de prijs van een kip. Enkele jaren later wordt in de rekeningen van 1758 een zekere monnik Patrick die leed aan een liesbreuk expliciet genoemd.
André Capiteyn

Lees nog veel meer boeiende verhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder