Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Shabti van Senkamanisken

30 oktober 2021 Siebrand Krul

Het Allard Pierson in Amsterdam heeft een shabti (grafbeeld) van de Nubische koning Senkamanisken verworven. Het serpentijnstenen beeldje dateert uit de periode 643-623 v. Chr., is 17 centimeter hoog en een van de fraaiere beelden uit het graf van Senkamanisken te Noeri (Soedan). De aankoop is gedaan bij Christie’s London. De shabti is in het museum te bekijken.

De shabti is een sprekend voorbeeld van de rijke culturele uitwisseling tussen het oude Egypte en het zuidelijk gelegen rijk van Koesj in het gebied dat nog steeds Nubië heet (huidig Zuid-Egypte en Noord-Soedan). Tijdens de 25ste dynastie (746-664 v.Chr.) heersten de Koesjitische koningen over beide landen. Van de bijna 1.300 shabtis die de archeoloog George Andrew Reisner (1867-1942) in Senkamanisken’s piramide opgroef in 1917 zijn er ongeveer 400 van steen in verschillende vormen, afmetingen en kwaliteit. Deze zijn nu bijna allemaal terug te vinden in Khartoem, Caïro en Boston. Elk van deze shabtis is uniek en bevat informatie over de verschillende ambachtslieden die de shabtis hebben gemaakt.

Magisch

In de Oudegyptische geloofsovertuiging konden shabtis op magische wijze het werk van de overledene in het hiernamaals overnemen. De beeldjes werden voorzien van een spreuk uit het Dodenboek die het beeldje opriep in plaats van de overledene de werkzaamheden uit te voeren. Vooral in graven van welgestelde personen zoals de koninklijke familie, werden wel zo’n 400 shabtis geplaatst: één voor elke dag van het jaar en een opzichter per tien shabtis. Slechts enkele shabtis waren van hoge kwaliteit, voorzien van langere teksten en in het ideale geval van de naam van de overledene – zoals deze. Uit Nubië zijn alleen koninklijke shabtis bekend.

Dwarsverbanden

Oudheden die aantoonbaar te herleiden zijn tot de plek waar ze hun oorspronkelijk functie hebben vervuld (in dit geval een koninklijke piramide) komen zeer zelden op de kunstmarkt. Er bevindt zich nog geen shabti van Senkamanisken in een Nederlandse openbare collectie. Deze shabti is van uitzonderlijke artistieke kwaliteit en vormt een zeer belangrijke aanvulling op de verzameling van het Allard Pierson. Het beeldje illustreert allerlei dwarsverbanden tussen de culturen van het oude Nabije Oosten, Egypte en de Klassieke Wereld. De familie van Senkamanisken’s grootvader veroverde Egypte, leverde strijd tegen de Assyriërs en verloor later opnieuw terrein aan de Egyptische farao’s. Dit grafbeeld maakt het mogelijk de Nubische cultuur en identiteit in het museum voor het voetlicht te brengen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder