Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kermisdiva en/of nymfomaan?

30 oktober 2021 Siebrand Krul

Vijftien jaar was Michèl de Jong (1984) en geïnteresseerd in genealogie, toen zijn grootmoeder terloops opmerkte dat hij eens achter Oliebollen-Nel aan moest gaan, een heel ver familielid waar misschien een interessant verhaal in zat. Twintig jaar later is zijn boek over Oliebollen-Nel klaar. Een vraaggesprek over het tumultueuze leven van Nelly Denies, om het voorzichtig te zeggen, van oliebollenverkoopster tot straathoer.

Je het er de tijd voor genomen.
‘Dat lijkt wellicht zo, maar dat is toch niet het geval. Pas vanaf 2013 ben ik echt met schrijven begonnen. De jaren daarvoor heb ik research gedaan, maar steeds incidenteel, want ik had ook nog andere dingen te doen in het leven zoals studeren. Bovendien was er over mijn onderwerp maar weinig materiaal en het Nationaal Archief, waar wel iets te vinden was, werkte niet erg mee. Ook het opsporen van familieleden en andere getuigen die ik wilde spreken, heeft me veel tijd gekost.‘

Glamourfoto uit 1930.

Wat intrigeerde je zo in Oliebollen-Nel?
‘Nelly Denies, zoals ze heette, was enig kind en stond voor de oorlog met haar ouders in een oliebollenkraam op de kermis. Daar gold ze als een absolute schoonheid. Kranten schreven over haar als de kermis weer in de stad was. Dat was natuurlijk al een mooi gegeven, maar bovendien werd beweerd dat ze in de oorlog betrokken was geweest bij de spionageaffaire van het Englandspiel. Dat prikkelde mijn fantasie, ik zag een soort Soldaat-van-Oranje-verhaal voor me’.

Nelly op een buitenlandse vakantie, eind jaren twintig

Dat is het niet geworden.
‘Inderdaad, maar wat ik wel over haar boven water heb gekregen, vond ik misschien nog wel interessanter. Toen Nelly een twintiger was, ging ze steeds minder vaak mee naar de kermissen. Zeker nadat ze in 1936 in Den Haag op zichzelf was gaan wonen en voor zichzelf moest zorgen. Door de economische crisis kreeg ze van huis minder geld. Als schoonheidsspecialiste probeerde ze wel iets bij te verdienen, maar dat was niet genoeg. Omdat ze het luxe leven dat ze gewend was, niet wilde opgeven, ging ze op zoek naar andere inkomsten’

De zes finalistes van de Miss Holland-verkiezing (geheel links Nelly Denies), op de trap van theater Tuschinski, Amsterdam 18 januari 1930. (Nationaal Archief/Spaarnestad)

Zoals?
‘Heel wisselend. Het begon met het in- en doorverkopen van tweedehands auto’s en eindigde met een reeks bende-inbraken in kledingwinkels waaraan ze deelnam en waarvan de buit op de zwarte markt werd verkocht. De bende werd opgerold, de meeste leden kregen onvoorwaardelijke gevangenisstraffen, maar Nelly kwam er als meeloopster af met negen maanden voorwaardelijk. Daarnaast kreeg ze in deze jaren relaties met allerlei mannen, door wie ze zich in sommige gevallen ook liet onderhouden in ruil voor seksuele wederdiensten.’

Met kroonprins Otteman van Deli bij het Amstel Hotel in Amsterdam, augustus 1938.

Maar geen Englandspiel dus.
‘Nee, maar wel de verdenking van verraad van Joden, onderduikers en verzetsmensen. In de wereld waarin zij verkeerde, deed ze zaken met iedereen, zowel Duitsers als verzetsmensen. Zo raakte ze betrokken bij allerhande duistere affaires waarmee ze de verdenking op zich laadde te heulen met de vijand. Daarvoor is ze na de bevrijding ook vervolgd. Het leverde haar drieënhalf jaar voorarrest op, maar ze werd uiteindelijk wel vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs’.

Advertentie uit 1936 in De Gelderlander.

Weg was je spannende oorlogsboek.
‘Ten dele, want de meeste hoofdstukken gaan toch over de oorlog. Maar ik kwam er achter dat de sleutel tot haar gedrag in de oorlog in haar jeugd en kermisachtergrond lag. Dat heeft me doen besluiten er een klassieke biografie van te maken met ruime aandacht voor de jaren voor de oorlog. Daarin kwam ik ook interessante dingen tegen. Zoals de amoureuze affaire die ze in 1938 had met de kroonprins van Deli. Daar heeft zelfs de Nederlandse regering zich nog mee bemoeid. Aangevuld met het materiaal over haar tijd in Nijmegen, waar ze na de oorlog naartoe verhuisde, was dat voldoende voor een spannend levensverhaal.’

Nelly in een schiettent op de kermis, 1970.

Met een treurig einde.
‘Ja, dat wel. In Nijmegen raakte ze aan lager wal. Ze had een illegaal dranklokaal, bood onderdak aan prostitués en tippelde zelf ook, liep in excentrieke uitdossingen over straat en raakte op den duur steeds verder losgezongen van de werkelijkheid, waardoor ze niet meer voor zichzelf kon zorgen en vereenzaamd stierf in een vervuild huis, omgeven door vuile luiers.’
Jan Haverkate

Kadertje, met boekgegevens:<
Michèl de Jong, Oliebollen-Nel. De oorlog van een kermisdiva
Nijgh en Van Ditmar, Amsterdam 2021
432 blz., € 22,50 ISBN 978 90 388 0366 1

Openingsbeeld: Karel Beekvelt en Nelly, mei 1952.

Lees het volledige verhaal in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder