Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Maoritatoes

11 oktober 2021 Siebrand Krul

Deze foto’s tonen de laatste traditioneel getatoeëerde Maori-vrouwen. Ze werden genomen eind 19de, begin 20ste eeuw, voordat de Engelse kolonisator de traditionele Tā-moko-gezichtsmarkering verbood. Ta moko is de naam voor de permanente lichaams- en gezichtsmarkering door Maori, de inheemse bevolking van Nieuw-Zeeland. De tatoeages verbeeldden het verhaal van de familie van de drager, hun voorouderlijke stam en hun positie binnen die groep.

Moko werden geassocieerd met mana en een hoge sociale status; sommige individuen met een zeer hoge status werden echter als te tapu beschouwd om moko te verwerven, en het werd ook niet geschikt geacht voor sommige tohunga om dit te doen. Ja, het vergt enige studie van de Maoricultuur om de verbanden te kunnen leggen.

Monika Ruke met kintattoe, veren in haar haar en oorringen.

Het ontvangen van moko was een belangrijke mijlpaal tussen kindertijd en volwassenheid en ging gepaard met vele riten en rituelen. Belangrijk was het tonen van status en rang, maar zeker speelde ook mee het aantrekkelijk maken voor het andere geslacht.

Onbekende Maorivrouw met Europese kleding, omstreeks 1895.

Mannen kregen over het algemeen moko op hun gezicht, billen (raperape) en dijen (puhoro). Vrouwen droegen meestal moko op hun lippen (kauwae) en kin, soms de neusgaten Andere delen van het lichaam waarvan bekend is dat ze moko hebben, zijn het voorhoofd, de billen, de dijen, de nek en de rug van de vrouw, en de rug, buik en kuiten van mannen.

Een opzienbarend portret uit de jaren 1890 toont een oudere Maorivrouw met complexe gezichtsversiering.

Hoewel de exacte oorsprong onbekend is, kwam de kunst van ta moko uit de Oost-Polynesische cultuur. Voordat de naald werd geïntroduceerd, bestonden ta moko-instrumenten uit uhi-beiteltjes, gemaakt van bot waarmee in de huid werd gesneden, waardoor littekens het gewenste patroon vormden.

Onbekende oudere Maorivrouw met gelaatsversiering en een litteken, gefotografeerd omstreeks 1895.
Onbekende Maorivrouw, jaren negentig van de 19de eeuw.

Als zodanig was het ta moko-proces lang en pijnlijk, het duurde wel een jaar voordat een stuk voltooid was. Het pigment dat in tā moko werd gebruikt, was meestal gemaakt van houtskool vermengd met olie of vloeistof van planten. Bekend als wai ngārahu, werd het opgeslagen in speciale bewaarpotten.

Susan Rotorua, een jonge Maorivrouw.
Maorivrouw met korowai, wellicht in verband met Pai Marire-feesten, jaren zeventig van de 19de eeuw

Vrouwen bleven moko ontvangen tot het begin van de 20ste eeuw. Begin jaren zeventig interviewde historicus Michael King meer dan zeventig oudere vrouwen die de moko kregen vóór de Tohunga Suppression Act van 1907.

Maorivrouwen met lang haar en traditionele wapens.
En ‘carte de visite’-portret van de Maorischone Beti Karaitiana, jaren zeventig van de 19de eeuw.
Een Maorikind van de Hawkes Bay, Nieuw Zeeland, 1880-1900.

Nadat de kolonisatie van Nieuw-Zeeland door de Britten, verdween langzaam ta moko. De Tohunga Suppression Act van 1907 zou zijn uitgevaardigd om medische redenen. Enige consideratie met traditioneel erfgoed van de bewoners hadden de Europese kolonisatoren doorgaans niet. Doordat de tatoetradities nauw verbonden waren met de spirituele en culturele tradities van de Māori, verloren de Māori’s veel van hun cultuur en werden ze wat een ‘verloren ras’ werd genoemd.

Een opvallend portret van Irini Kemara, met de woorden ‘Pera’ en ‘Kemara’ op haar linker arm getatoeëerd, juli 1888.
Susan Jury, gefotografeerd door Grand & Dunlop uit Christchurch.

De wet werd uiteindelijk ingetrokken in 1962. Sinds de jaren negentig is er een heropleving van de beoefening van ta moko voor zowel mannen als vrouwen als een teken van hun culturele Maori-identiteit.
(Photo credit: News Dog Media/NZ Archives/Library of Congress/Wiki Commons).
Bron: Rare Historical Photos

Arihi Te Nahu van Te Hauke met verenmantel (kahu huruhuru), 16 december 1892.
Pikau Teimana uit Putaruru, met ‘Aohau Taute’ op haar rechter arm.

Openingsbeeld: Twee Maorimeisjes met kintattoes tijdens een begroetingsritueel, ca 1900.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder