Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rotterdam in 1826

10 augustus 2021 Siebrand Krul

Het Landverhuizersmuseum Fenix heeft een zeldzaam uitrolpanorama uit 1826 verworven. De handgekleurde litho in originele kartonnen koker meet ruim twee meter. De voorstelling toont een gedetailleerd stadsgezicht van de stad Rotterdam, gezien uit het zuiden. Dit standpunt was al in de 17de eeuw geliefd bij kunstenaars en toont de trotse koopmansstad op zijn mooist. Met imposante gebouwen en de lommerrijke Maaskade vormde de Boompjes lange tijd één van de fraaiste waterfronten van Europa.

Op dit topografisch nauwkeurige panorama (15,5 cm x 245 cm) is vastgelegd hoe de stad Rotterdam er bijna twee eeuwen geleden uitzag. Een druk bevaren Maas met vooral zeilschepen en als novum een stoomschip. Tien jaar eerder, op 10 mei 1816 arriveerde op de Maas het eerste stoomschip in Nederland, een Engelse pakketboot. Het pas ontstane Koninkrijk der Nederlanden stond nog met één been in de 18de eeuw, maar een nieuwe tijd dient zich hier aan en Rotterdam ontwikkelde zich als een geliefde halteplaats voor kunstenaars. Engelse schilders als J.M.W Turner startten er hun Grand Tour gevolgd door Duitse romantici en Franse plein air-schilders als Camille Corot. Allen werden aangetrokken door de vuige werkstad, de rivier en het Hollandse licht.

De volledige rol. De overige beelden zijn details.

Op de rolprent ziet Rotterdam er totaal anders uit dan tegenwoordig. Alleen de stompe toren van de Laurenskerk biedt een punt van herkenning. De zeilmasten links tonen de Leuvehaven met links en rechts de Wester en Ooster Nieuwe Hoofdpoort. Prominent aan de kade staan het Oost-Indisch Huis de Oude Wester en Ooster Hoofdpoort en geheel rechts de classicistische gevels van de Marinewerf.

De weelderige kades met, typisch voor de Maasstad, dubbele rijen lindebomen maakten in de loop der tijd grotendeels plaats voor autoverkeer. Het werk is vervaardigd op vier langgerekte aaneengesloten stroken papier door Quirijn Maurits Rudolph Ver Huell, (1787-1860). Het uitgerolde historische panorama krijgt in het toekomstige museum een voor het raam opgestelde vitrine dat bezoekers uitzicht op de stad biedt.
Rutger Doop, conservator geschiedenis van Fenix: ‘Bezoekers die straks door het grote raam op de eerste verdieping over de Maas kijken zien, met hetzelfde standpunt als de kunstenaar destijds, hoe Rotterdam in tweehonderd jaar is getransformeerd tot de stad die het nu is.’

Quirijn Maurits Rudolph Ver Huell (1787-1860) was in de eerste plaats zeeofficier en directeur van de marine in Rotterdam. Ver Huell stamde uit een Gelderse patriciërsfamilie die actief was in de VOC. Hij diende ook in het toenmalige Nederlands-Indië, onder meer was hij betrokken bij de Pattimura-oorlog op de Molukken in 1817.

Zijn verblijf in Indië documenteerde hij in publicaties, tekeningen en schilderijen. Dit Indische werk bevindt zich o.a. in de collectie van het Rijksmuseum. In zijn weergave van Rotterdam manipuleert Ver Huell de werkelijkheid door de rivier als een rechte waterweg af te beelden. Op die manier konden de panden aan het water ordentelijk worden gepresenteerd en onstond een overzichtelijk stadsgezicht.

De stroken papier van de rolprent zijn met de hand ingekleurd. Het stadsgezicht is uitgegeven en gedrukt door het in 1816 opgerichte Arbon & Krap boekverkopers, actief aan de beurs in Rotterdam. Het door Fenix verworven panorama is gerold in een rijk versierde cilinder met daarop het Rotterdamse stadswapen. Naast dit exemplaar is nog eentje bekend: in het Stadsarchief Rotterdam.

Fenix is gevestigd in de Fenixloods II, op Katendrecht in Rotterdam. De monumentale loods wordt momenteel gerestaureerd, zodat het museum over enkele jaren open kan voor publiek. In de directe omgeving van de voormalige op- en overslagloods stapten miljoenen mensen aan boord van passagiersschepen voor vertrek naar een nieuwe bestemming. In het museum gaat het over die bewegingen en alle emoties die daarbij opgeroepen worden. Liefde, hoop en avontuur beweegt mensen over de hele wereld om hun koffers te pakken. Vanuit een Rotterdams perspectief verzamelt Fenix internationale (hedendaagse) kunst, fotografie en historische objecten die deze verhalen tot leven brengt. Fenix is een initiatief van Stichting Droom en Daad.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder