Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Liverpool geschrapt, wie volgt?

10 augustus 2021 Siebrand Krul

Liverpool verdwijnt als Maritime Mercantile City van de Werelderfgoedlijst van Unesco. Dat besloot het Werelderfgoedcomité van Unesco afgelopen 21 juli op een bijeenkomst in China. De Britse havenstad stond al tien jaar op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar. Nieuw- en hoogbouw in de historische binnenstad en plannen voor een voetbalstadion hebben er uiteindelijk voor gezorgd dat de stad uit de lijst is gestemd.

Liverpool kreeg in 2004 de status van Werelderfgoed vanwege haar rol als handelsmacht ten tijde van het Britse rijk en de architectonische schoonheid van het havengebied. Maar nieuwbouwplannen gooiden als snel roet in het eten. Het meest omstreden plan was ‘Liverpool Waters’ van vastgoedgigant Peel Holdings. Peel had een deel van het braakliggende havengebied in het noorden van de stad gekocht en was van plan daar wolkenkrabbers neer te zetten. Een geweldige investering voor de stad, die zwaar getroffen is door de recessie. Maar voor Unesco de reden om de stad al na acht jaar op de gevarenlijst te plaatsen. De hoge wolkenkrabbers zouden namelijk het historische profiel van Liverpool hevig verstoren.

Plannen voor Liverpool Waters. Still uit video QWP Real Estate.

In de afgelopen jaren hebben Unesco en adviesorgaan ICOMOS de stad meerdere malen verzocht om geen rigoreuze nieuwbouw in het havengebied toe te laten, omdat die de uitzonderlijke waarde van het havengebied aantasten. Maar uiteindelijk lijkt de stad toch meer waarde te hechten aan nieuwbouw dan aan werelderfgoed. Het plan voor een nieuwe voetbalstadion in de haven was de druppel die de emmer deed overlopen.
Burgemeester Joanne Anderson zegt ‘teleurgesteld’ te zijn. ’Ik ben heel ontgoocheld over de beslissing om de status van werelderfgoed in te trekken, een decennium nadat Unesco de stad voor het laatst bezocht.’ Ze overweegt om in beroep te gaan. ‘Ons werelderfgoed is nog nooit in betere staat geweest. Het heeft baat gehad bij honderden miljoenen ponden aan investeringen.’

De omstreden brug in de Elbe-vallei bij Dresden in Saksen. (Foto Bybbisch94 Christian Gebhardt via Wikimedia)

Een plekje op de Werelderfgoedlijst geeft een boost aan je imago en brengt een stroom van toerisme op gang. Maar niet iedereen staat te springen om de status. Wanneer je eenmaal op de lijst staan, zul je naar het pijpen van Unesco moeten dansen. En dat gaat niet elke keer goed. Eerder verloren de Elbe-vallei bij Dresden en het leefgebied van de oryx in Oman hun Werelderfgoedstatus. Bij de de Elbe-vallei was de bouw van een brug de reden voor verwijdering. Volgens de lokale autoriteiten moest de brug er komen om verkeersproblemen in de stad op te lossen. Dan moet er inderdaad een afweging worden gemaakt, wat vind je als stad belangrijker? Of hadden de verkeerskundigen misschien met een creatievere oplossing kunnen komen?

Cruiseschip vaart voor de San Giorgio Maggiore in Venetië. (Foto Marie-Lan Nguyen via Wikimedia)

Andere landen lijken meer waarden te hechten aan hun Werelderfgoedstatus. Zo heeft Italië onlangs besloten dat er vanaf 1 augustus geen cruiseschepen meer mogen aanmeren in Venetië, althans: in het centrum. Ze mogen de lagune nog wel in. In juni gaf Unesco aan dat Venetië mogelijk op de gevarenlijst zou worden geplaatst, onder meer vanwege de vele cruiseschepen. Met de nieuwe wet hoopt Italië het ‘natuurlijke, artistieke en culturele erfgoed van de stad te beschermen’. Maar ook hier is het schipperen tussen verschillende belangen waarbij die van het toerisme van de cruiseschepen in Venetië zo’n beetje cruciaal voor de stad is. De heftigste fases van de covid-pandemie maakten pijnlijk duidelijk dat de binnenstad amper meer vaste bewoners kent.

Ook het Great Barrier Reef in Australië was afgelopen tijd veel in het nieuws vanwege de mogelijke plaatsing op de gevarenlijst. Volgens Unesco zou het koraalrif worden bedreigd door klimaatverandering. Australië schoot in een defensieve kramp, erkent de gevaren van klimaatverandering voor het rif, maar zij zegt er alles aan te doen om dit tegen te gaan. Diplomaten werden uitgenodigd om op snorkelexpeditie te gaan zodat ze zelf konden zien hoe goed het rif erbij ligt. Ondanks de zorgen van Unesco, kreeg Australië toch genoeg steun van andere landen om buiten de gevarenzone te blijven. De vraag is hoe lang ze dat nog volhouden.

Zoals veel oude Europese steden is Amsterdam niet gebouwd op de toestroom van miljoenen toeristen, zeker niet als dat vooral Britten zijn die afkomen op drugs en drank.

En dan hebben we nog Werelderfgoed Amsterdam, waar toerisme en leefbaarheid schuren. De 17de-eeuwse grachtengordel die (tot voor kort) miljoenen toeristen trok, is daarnaast ook ‘gewoon’ een woonbuurt. De gevolgen van toerisme voor de leefbaarheid van de stad staat al jaren op de agenda, maar door de rust die we door corona hebben leren kennen, heeft het stadsbestuur uiteindelijk besloten om toch het toerisme te gaan inperken. Ten opzichte van 2019 moet het aantal overnachtende toeristen met 10 procent omlaag.
In het bezit zijn van Werelderfgoed is geweldig, maar geeft ook nadelen: verplichtingen, strenge regelgeving en massatoerisme. Voor elk land en elke stad zal het afweging zijn wat zij belangrijker vinden.
Bron: De Erfgoedstem


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder