Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De hadj en de mahmal

10 augustus 2021 Siebrand Krul

De hadj is de jaarlijkse bedevaart naar Mekka, de heiligste stad in de islam en de geboorteplaats van de profeet Mohammed. Elk jaar komen miljoenen moslims van over de hele wereld naar Saoedi-Arabië en voeren een reeks riten uit die plaatsvinden gedurende vijf dagen van Dh'l-Hijjah, de 12de maand van de islamitische kalender. Daarbij hoort een lange traditie van het aanbieden van textiele kunstwerken.

De hadj begint met een bezoek aan de Kaäba – een kubusvormig bouwwerk dat het meest tastbare heiligdom van de islam is – bij de Masjid al-Haram-moskee en culmineert op de Vlakte van Arafat, op korte afstand. De bedevaart naar Mekka is een van de vijf pilaren van de islam en moslims, waar ze ook zijn, moeten het minstens één keer in hun leven uitvoeren, als ze daartoe in staat zijn.

De meest iconische van de kunstwerken die verband houden met de hadj zijn de textilia die aan de Kaäba worden aangeboden. Deze bestonden uit een aantal elementen, waaronder een algehele bekleding (kiswah), een riem (hizam), het deurgordijn (sitarah) en het interieurtextiel. Ze werden traditioneel geproduceerd door meester-ambachtslieden in de Dar-al Kiswah, een artistieke werkplaats in Egypte, speciaal gewijd aan deze vervaardiging. In 1926 zette een moderne fabriek in Mekka, geopend door koning Abdul-Aziz, de eeuwenoude traditie voort.

De textiele kunstwerken, aangeboden aan de Kaäba en aan de Moskee van de Profeet door de suzerein van de Heilige Plaatsen, vanouds in Egypte gemaakt, werden jaar-in, jaar-uit met de karavaan van pelgrims naar Mekka gestuurd.

Deze karavanen, die worden beschreven als ‘steden in beweging’, vertrokken vanuit Damascus en Bagdad, en vanuit Caïro, waar pelgrims van veel verder weg zich verzamelden. Het was de karavaan uit Caïro die de fantasie van Europeanen prikkelde: ‘Zevenduizend zielen te voet, te paard, in draagstoelen, of de prachtige kamelen van Syrië berijdend’, merkte ontdekkingsreiziger en geleerde Richard Burton op.

Het hoofd van de karavaan, de Amir al-Hajj, was de verantwoordelijke ambtenaar voor de pelgrims en hun veiligheid, en in zijn kielzog trok een imposante stoet met rechters, bakkers en dierenartsen. Onderweg waren er karavanen en drinkplaatsen die de reizigers voorzagen van de broodnodige verfrissing, rust, bescherming tegen aanvallen en beschutting tegen hitte.

Van de 13de eeuw tot het midden van de 20ste eeuw werd de Egyptische stoet aangevoerd door de mahmal: een houten draagstoel bedekt met prachtig versierd textiel, balancerend op een al even versierde (en verwende) kameel. Behalve als een baken van kleur en een symbool van verwachte zegeningen, was de mahmal vooral een symbool van politieke soevereiniteit.

Eerst stuurden de Mamelukken en later de Ottomaanse sultans een mahmal om de nieuwe kiswa te vergezellen en hun rol als vorsten en beschermers van de twee heilige heiligdommen te benadrukken.

De mahmal paradeerde door de straten van Caïro met het textiel dat naar Mekka werd gestuurd, voordat hij de stad met veel pracht en praal verliet; weldoeners zouden het aanraken om zegeningen te verkrijgen, terwijl anderen zouden genieten van de aanblik zelf. De mahmal zou de pelgrims dan formeel vergezellen op de gevaarlijke reis die voor hen lag.

Een tweede mahmal vergezelde de pelgrimskaravaan die vanuit Damascus reisde. In tegenstelling tot de kiswah werd de mahmal niet elk jaar vernieuwd, maar gedurende een aantal jaren gerepareerd en hergebruikt. Daarom zijn er maar heel weinig bewaard gebleven. De Khalili-collecties zijn hoeders van een zevental.
Bron: Europeana


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder