Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kasteel zonder uitstoot

06 juli 2021 Siebrand Krul

Ervoor zorgen dat een van de mooiste sites van Wallonië blijft bestaan, en er tegelijk de ecologische voetafdruk van verkleinen: dat was de ambitieuze doelstelling van het project ‘Kasteel Zonder Uitstoot’ (‘Château Zéro Émissions’). Dat werd in 2012 opgestart door de vzw Domaine de Freÿr. Na bijna tien jaar is het werk gedaan.

De energieprestaties zijn verbeterd en het afvalwater wordt gezuiverd. De omliggende gronden krijgen geleidelijk hun vroegere authenticiteit terug, dankzij de heraanleg van een weideboomgaard. Dit is een uniek restauratieproject, waarin architecturaal erfgoed, ecologie en lokale economie met elkaar samengaan.
De vzw Domaine de Freÿr ging de bijzondere uitdaging aan om in een restauratieproject erfgoed- en milieudoelstellingen met elkaar te verzoenen. Men wilde het voortbestaan van deze uitzonderlijke site, die is beschermd als belangrijk Waals erfgoed, verzekeren in een geest van duurzame ontwikkeling. Die wens was het resultaat van een reflectietraject op initiatief van het Fonds Laubespin Lagarde. Het Fonds heeft precies als doel het behoud, de restauratie en de ontwikkeling te ondersteunen van het Domein van Freÿr, een van de toeristische parels van de Haute Meuse.

Vogelvluchtzicht op het domein.

De originaliteit van dit grootscheepse restauratieproject ligt in zijn holistische benadering: het architecturaal erfgoed wordt niet beschouwd als iets wat je geïsoleerd aanpakt. Er wordt integendeel rekening gehouden met de site als geheel: het kasteel, maar ook de tuinen en het omliggende landschap. Tussen 2017 en 2021 werden belangrijke werkzaamheden uitgevoerd, voor een totaalbedrag van bijna 1,5 miljoen euro.
Om de CO2-uitstoot van het domein te reduceren zijn de oude stookolieketels vervangen door houtsnipperketels, die instaan voor de verwarming van het hele kasteel (een oppervlakte van ongeveer 4.000 m²). Er is ook gekozen voor de korte keten: het hout is afkomstig van het onderhoud van de bossen van het landgoed (bosoverschot). Een deeltjesfilter vermindert de emissie en helpt zo de ecologische voetafdruk van het kasteel te verkleinen. In dezelfde geest is er ook een waterzuiveringsinstallatie geïnstalleerd, om het afvalwater van het kasteel te zuiveren.

Interieur van het kasteel.

Bovendien zijn de daken, het gebinte, de gevelbekleding en ander houtwerk, die te lijden hadden van de tand des tijds, gerestaureerd, en wel met oude ambachtelijke technieken. ‘We hebben onze ingrepen tot het strikte minimum beperkt om geen wijzigingen aan te brengen aan de oorspronkelijke constructie’, zegt Bertrand Dierckx, de architect die verantwoordelijk is voor de restauratie van het domein. ‘Ook hier hebben we de voorkeur gegeven aan de korte keten, door te werken met lokale bedrijven en ambachtslieden – dezelfde ook voor de hele duur van de werf. Dat is bijzonder waardevol om de kwaliteit van het werk en het respect ervoor te garanderen.’

De bijzondere tuinen van Freÿr.

Weideboomgaard

Tegelijk werd een landschapsstudie uitgevoerd, op basis van historische documenten (oude foto’s en prentbriefkaarten). ‘Uit die studie is gebleken dat er op de heuvel – die tientallen jaren bebost was – oorspronkelijk boomgaarden met hoogstamfruitbomen stonden’, licht landschapsingenieur Denis Miraillé toe. ‘We wilden het halfopen karakter van de ruimte herstellen door het bos te vervangen door een begraasde weideboomgaard. Het natuurlijk onderhoud wordt er verzekerd door een twintigtal schapen van een plaatselijke fokker.’
Na het kappen, het verwijderen van het hout en het rooien van de stronken werden de betrokken percelen opnieuw ingezaaid om de samenstelling van de flora in zekere mate onder controle te houden. Vervolgens werden ze opnieuw beplant met hoogstamfruitbomen: appel, peer, pruim en kers. ‘Die ‘herovering van het landschap’ gaat ook gepaard met een diversificatie van de economie van de site: het geproduceerde fruit zal worden gebruikt als sap. Er is hierover een overeenkomst met een plaatselijke ciderfabriek’, vult Denis Miraillé nog aan.

De tuin in oude glorie hersteld.

De weideboomgaard is ook van groot ecologisch belang: ‘Het is een zeer interessante biotoop voor de biodiversiteit. De omgeving biedt kansen voor tal van diersoorten: bestuivende insecten, vogels die in holletjes leven, kleine zoogdieren…’, legt Mathieu Halford uit, Natura 2000-adviseur bij Natagriwal. En dan zwijgen we nog over de kolonies vleermuizen in Freÿr: ‘De weideboomgaard vormt een habitat en een geliefkoosd jachtterrein voor de grote hoefijzerneus en de ingekorven vleermuis, twee zeldzame en bedreigde soorten. Het is bijzonder goed gelegen omdat het naast de ‘kraamkamer’ van de vleermuizen ligt: de zolder van de kasteelschuur, waar ze hun jongen ter wereld brengen. Dit is erg belangrijk voor het behoud van deze soorten.’
Bron: Koning Boudewijnstichting

Openingsbeeld: Zicht vanaf de rivier.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder