Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Laatste stoom-elevator

16 juni 2021 Siebrand Krul

De Stadsgraanzuiger 19, de laatste op stoom werkende graanzuiger ter wereld, is vanuit de Maritiem Museum Haven in Rotterdam voor een grootscheepse restauratie naar werf Talsma in Friesland gevaren. Daarmee blijft een belangrijk stuk uit de maritieme geschiedenis van de Rotterdamse en Antwerpse havens behouden. De machine is nu gedateerd, maar was bij de ingebruikneming een revolutionaire uitvinding.

Een graanzuiger, ook wel elevator genoemd, maakte het lossen van een schip met graan, bonen, erwten of rijst een stuk eenvoudiger. Een stoommachine zorgde ervoor dat twee enorme luchtpompen in werking werden gezet en zo de lading werd opgezogen.
Vóór de introductie van de elevator, aan het eind van de 19de eeuw, was het lossen van een schip met dergelijke goederen een enorm karwei. Meer dan honderd havenarbeiders waren een week bezig om 6.000 ton bulkgoed over te hevelen van het ene schip naar het andere. Elevatoren maakten het werk minder gevaarlijk en veel sneller, want de klus was sindsdien met nog geen twintig man personeel in twee dagen klaar.

Elevators aan het werk. De machines betekenden een enorme verlichting van werk, en bekorting van de lostijd, maar ook werkloosheid. (Coprafonds)

Co-ouder

Inmiddels zijn de machines achterhaald, want zuigers, machines en lopende banden voeren het werk nu uit vanaf de kade. De Stadsgraanzuiger 19 werd in de jaren tachtig van de vorige eeuw een museaal object, aangekocht in Antwerpen. Hij maakt sindsdien onderdeel uit van de buitencollectie van het Maritiem Museum Rotterdam.

Het overladen naar een binnenvaartschip. (Coprafonds)

Het idee was om met onderdelen van deze Vlaamse graanzuiger de laatste Rotterdamse elevator te restaureren, maar de Vlaamse versie bleek in betere staat. Daarom werd besloten dit exemplaar te behouden. Sindsdien onderhoudt een bevlogen team van vrijwilligers de elevator in Rotterdam.

Onderweg naar de restauratie.

Sinds 2015 is het Museum aan de Stroom (MAS) in Antwerpen ‘co-ouder’ van dit erfgoed. Directeur Marieke van Bommel van het MAS: ‘De restauratie van de graanelevator is een prachtig voorbeeld van de internationale samenwerking tussen onze beide musea. De nieuwe maritieme belevingssite aan het droogdokkenpark in Antwerpen wordt ongetwijfeld een mooi tweede thuis voor dit erfgoedstuk, dat oorspronkelijk Vlaams is.’

De stoomelevator in de Antwerpse haven. (Felixarchief)

Eén keer per jaar vertrekt de graanzuiger naar Antwerpen om ook daar bezoekers deelgenoot te maken van zijn rijke historie. Dit is een unicum: niet eerder namen twee musea in verschillende landen de verantwoordelijkheid voor maritiem toperfgoed.
De Stadsgraanzuiger 19 is vanaf 2023 weer in volle glorie te bewonderen, deels in Antwerpen en deels in Rotterdam, met een volledige vernieuwde publiekspresentatie. Bekijk de reis van Rotterdam naar Franeker op https://www.maritiemmuseum.nl/museumhaven/restauratie-graanzuiger
Bron: Rijmond

Openingsbeeld: Het konvooi met de elevator arriveert in Franeker.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder