Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Geur? Stank?

16 juni 2021 Siebrand Krul

Als er in mei en juni een oostenwind stond, hing er in de 19de eeuw ‘een dikke grijze wolk met een brandlucht boven Nederland’, veroorzaakt door de veenbranden, noodzakelijk voor de boekweitteelt. Toen Auke van der Woud dit in zijn Het landschap, de mensen neerschreef, kon hij niet bevroeden dat deze passage zou worden opgenomen in de online Encyclopedia of Smell Heritage

In januari 2021 startte een groots opgezet onderzoeksproject naar geur als niet-tastbaar cultureel erfgoed. Onderzoekers uit Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Italië en Slovenië gaan drie jaar aan de slag om ‘sensory mining-technieken’ te ontwikkelen om digitale tekst- en beeldcollecties te doorzoeken op geurinformatie.

Drie koningen brengen de pasgeboren Jezus geschenken, waaronder wierook en mirre, hooggewaardeerde geurstoffen. (Rijksmuseum, Amsterdam)

Het project, dat geleid wordt door cultuurhistorica Inger Leemans (Vrije Universiteit Amsterdam) en informatietechnoloog Marieke van Erp (KNAW), ontving een subsidie van 2,8 miljoen euro om met algoritmen de gedigitaliseerde bestanden te lijf te gaan én om (in samenwerking met de geurindustrie) de geuren te ‘reconstrueren’.
Leemans en haar team hopen dat door ‘Odeuropa’ (onder deze mooi bedachte projectnaam is het onderzoeksprogramma gelanceerd) het ruiken een gelijkwaardige plaats krijgt als het zien, horen en proeven.

Een pomander in de vorm van een granaatappel, het symbool voor levenskracht. Het bolvormige gedeelte bestaat uit zes parten, met elk een doosjes met verschillende geurende balsems, die als parfum en als medicijn konden dienen. (Rijksmuseum, Amsterdam)

‘Geuren’, zo stelt de Amsterdamse hoogleraar, ‘zijn heel bepalend voor onze beleving van de wereld en voor identiteitsvorming, maar we hebben maar heel weinig kennis over de zintuiglijke kant van het verleden.’
Cor van der Heijden

Openingsbeeld: Op deze eind 17de-eeuwse prent van Pieter Schenk (detail) worden kinderbilletjes schoongemaakt. De man wendt vol afkeer zijn gezicht af. Het oudste kind geeft de vrouw een doekje, terwijl hij zijn neus dichtknijpt. (Rijksmuseum, Amsterdam)

Lees ook de andere helft van dit artikel, plus nog veel meer boeiende historische artikelen, in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder