Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

En de banken?

05 mei 2021 Siebrand Krul

Als een kerkgebouw getransformeerd wordt voor multifunctioneel gebruik, komt ook vaak de vraag op: wat te doen met de kerkbanken? Deze statische zitplaatsen lijken strijdig met een multifunctioneel kerkgebouw waarin flexibiliteit voorop staat. Daarnaast hebben ze monumentale waarden en vertellen ze een verhaal over inrichting en liturgie of zijn het soms ambachtelijke hoogstandjes.

Hoe ga je hier mee om? Zijn er manieren te bedenken waarmee je zowel recht doet aan de cultuurhistorische waarden als aan de behoefte om de ruimte vrij te kunnen indelen. Om die vraag te beantwoorden, is in de Oude Helenakerk in Aalten een experiment gestart.
De ene dag een eredienst en de volgende dag een expositie? Wat doe je dan met de kerkenbanken? Vervang je ze door stoelen die je makkelijk kunt stapelen? Of kun je de kerkbanken ook mobiel maken? Henk Hoogeveen, adviseur Architectuurhistorie bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, besloot de mogelijkheden te laten onderzoeken. Hoogeveen: ‘Als een kerkgebouw meerdere functies krijgt, wordt vaak het voorstel gedaan om de banken, geheel of gedeeltelijk, maar te verwijderen. De ruimte wordt daarmee flexibeler inzetbaar.’

Cirkelvormig bankenplan

Maar die banken hebben vaak cultuurhistorische waarden. Dus hoe maak je nieuw gebruik mogelijk met behoud van die monumentale waarde? Dat dilemma doet zich onder andere voor bij de Oude Helenakerk in Aalten. Hoogeveen: ’In de Oude Helenakerk dreigt het cirkelvormige bankenplan te moeten wijken voor meer multifunctioneel gebruik. Maar het gaat hier om een karakteristiek halfrond bankenplan uit de 19de eeuw. Deze bankenplannen, volledig gericht op het middelpunt met de preekstoel, kwamen vaker voor in de Achterhoek en Twente, maar zijn inmiddels zeldzaam geworden. Daardoor was ons advies: onderzoek of je een deel van die banken niet mobiel kunt maken.’

Mobiele banken

Het onderzoek vindt plaats in de vorm van een experiment: ontwerpers en makers gaan samen aan de slag. Hoogeveen: ’We zijn benieuwd naar wat er mogelijk is. Kunnen er wieltjes onder de banken of zijn er andere mogelijkheden om de banken makkelijk te verplaatsen? In de Oude Helenakerk werkt een team met een decor/interieurbouwer, meubelmaker en een techneut aan mogelijke oplossingen. Misschien komen ze met verrassende en vernieuwende concepten. Maar het kan ook zijn dat er geen wenselijke oplossingen uit voortkomen. Als blijkt dat het echt niet mogelijk is, dan weten we dat en kunnen we daar ons advies ook op baseren. En als het wel mogelijk is hebben we een mooi voorbeeld van hoe je kerkbanken mobiel kunt maken.’

Nieuwe inzichten

Het experiment moet in de loop van 2021 de nodige inzichten opleveren. Inzichten, die ook van waarde kunnen zijn bij het nadenken over nevengebruik en nevenfuncties. Hoogeveen: ‘Het hangt wel af welke herbestemming dat is. Bij veel andere herbestemmingen moeten we kritisch blijven kijken naar wat we doen met de banken. Het zou zonde zijn als we op een gegeven moment alleen nog maar kerkgebouwen kunnen bezoeken waar stoelen staan. Zeker als het ten koste gaat van bijzondere banken zoals in Aalten.’
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed start binnenkort, in samenwerking met het MCC, met een diepgaand onderzoek naar het belang en typologie van kerkbanken.
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Mark Bos


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder