Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Utrecht ondergronds

17 maart 2021 Siebrand Krul

In de Utrechtse Oudwijkerdwarsstraat is een vroegmiddeleeuwse nederzetting gevonden. Archeologen, die wat Utrecht betreft wel wat zijn gewend, zijn enthousiast. De vondst is een complete verrassing. Want er werd tot nu toe vanuit gegaan dat er op deze plek in de donkere Middeleeuwen nooit mensen hadden gewoond. ‘Het is heel gaaf’, zegt projectleider Marieke Arkema.

‘De bewoning langs de loop van de Rijn in de Middeleeuwen was veel uitgebreider dan gedacht. De hele Rijn – van Vleuten, Leidsche Rijn tot hartje Utrecht – was één bewoningslint.’ Mogelijk zelfs van Dorestad – Wijk bij Duurstede – tot Utrecht, alhoewel daar geen bewijzen voor zijn. Op de plek van de opgravingen, waar het bedrijf Pauw Dodewaard het riool vervangt, is een deel van het achtererf van een boerderij gevonden over een strook van een kleine tien meter breed en 160 meter lang. Op minder dan anderhalve meter onder het straatoppervlakte bevinden zich in het zand tientallen genummerde kuilen. Her en der is de aarde donker gekleurd. Die verkleuringen wijzen op afvalkuilen en plekken waar houten palen of staken in de grond zaten. Meer dan honderd zakken met afval zijn inmiddels verzameld.

Reconstructie van een vroegmiddeleeuwse nederzetting langs de Rijn rond 750 na Christus. (Daan Claessen, Erfgoed gemeente Utrecht)

Alhoewel de vondsten volgens Arkema niet spectaculair zijn, vinden archeologen ze toch niet dagelijks: scherven van kook- en voorraadpotten, onbewerkte barnstenen, munten, restanten van weefgewichten, een loden spinlood, een baardtang om een baard mee te knippen, en zelfs een Romeinse fibula (mantelspeld), wat erop duidt dat er al in de Romeinse tijd bewoning moet zijn geweest.
Archeoloog Nils Kerkhoven, metaaldetectiespecialist, heeft in totaal negen kleine zilveren (2) en koperen muntjes (7) uit het zand gehaald. ‘Het gaat om muntjes die je niet veel vindt in Nederland. Zogeheten sceatta’s en tremisses. De sceatta is een zilveren munt die je tussen 685 en 750 in Noordwest-Europa terugvindt.’ ‘De tremissis is oorspronkelijk een gouden munt. Maar bijzonder is dat ze ook van koper zijn gemaakt. Het gaat dan om vervalsingen. Wat doen die hier? Op één van de gevonden imitiaties staat de naam van muntmeester Madelinus uit Dorestad,’ legt Kerkhoven uit.

Dezelfde munten – sceatta’s en tremisses – zijn teruggevonden in 2013/14 tijdens opgravingen op het Domplein, voor de bouw van DOMunder. Toen werden 49 gouden en zilveren munten gevonden, die wellicht behoorden tot één muntschat.
De vondst van de munten op de Oudwijkerdwarsstraat suggereert niet alleen dat er contact was met het in het verval geraakte castellum, op één kilometer afstand. Arkema en Kerkhoven vermoeden ook dat er sprake was van levendige handel via de scheepvaart over de Rijn.
‘De onbewerkte barnsteen, waarvan we veel hebben gevonden in één kuil, komt van ver weg, vermoedelijk uit het Oostzeegebied. Van barnsteen, een fossiele hars afkomstig van naaldbomen, werden kralen en sieraden gemaakt. Hopelijk vinden we ook gereedschap. De muntjes en de weefgewichten wijzen op handel. Mogelijk hielden de bewoners schapen. Werden van de wol kleden geweven om te ruilen tegen barnsteen?’ vraagt Arkema zich af.
Bron: Algemeen Dagblad/ Peter van de Vusse

Openingsbeeld: De lange strook in de Oudwijkerdwarsstraat waar de sporen van een middeleeuwse nederzetting zijn teruggevonden. (Erfgoed gemeente Utrecht)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder