Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Gouden Koets verketterd?

17 maart 2021 Siebrand Krul

De restauratie van de Gouden Koets is na vijf jaar afgerond. Maar wie gehoopt had de koets met Prinsjesdag met koning en koningin naar het Binnenhof weer te zien rijden, wordt teleurgesteld. Tot februari volgend jaar zal het rijtuig tentoongesteld worden in het Amsterdam Museum. En het is maar de vraag of de koets ooit nog in het straatbeeld zal verschijnen. Ook de Koets is intussen speelbal geworden van identiteitsdiscussies.

De toekomst van de Gouden Koets, het rijtuig dat sinds 1901 door het Koningshuis bij officiële gelegenheden wordt gebruikt, is onzeker. Er is een oplopende discussie rond één van de paneelschilderingen aan de zijkant van de koets. Dit paneel, ‘Hulde der Koloniën’, geschilderd door Nicolaas van der Waay, toont gekolonialiseerde onderdanen uit Oost- en West-Indië die geschenken aanbieden aan de Nederlandse Maagd. Volgens critici verheerlijkt het paneel het koloniale verleden en is de koets daarom ongeschikt voor gebruik.

In het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam wordt in 1898 de Gouden Koets aan de koningin aangeboden.

Hoewel er al ruim tien jaar protestgeluiden klinken, is de discussie het afgelopen jaar aangewakkerd door de groeiende antiracisme-protesten. Voor- en tegenstanders spreken zich uit in de media. Hoe moeten we nu verder met de Gouden Koets?
In de media klonken de laatste jaren kritische geluiden. Zo zeiden tegenstanders van de koets dat het beeld dat de paneelschildering oproept voor veel mensen pijnlijk is en niet meer past bij deze tijd. Ook gingen er veel stemmen op om de koets niet meer te gebruiken en een een permanente plek te geven in een museum. Urwin Vyent, directeur van het Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis, zei in september 2020: ‘Het Koningshuis is van ons allen. Het is beter om een koets te laten rijden waar iedereen zich goed bij voelt.’

Het publiek staat altijd rijen dik om de Gouden Koets en het koninklijk echtpaar aan te gapen. Hier op het Binnenhof, 2014.

In de politiek zijn het vooral de linkse partijen die zich uitspreken tegen de koets. ‘In een museum kan de Gouden Koets het hele jaar bekeken worden in plaats van alleen op Prinsjesdag. Bovendien kunnen de afbeeldingen op de koets besproken worden, waarbij ook de donkere bladzijden uit onze koloniale geschiedenis aan bod komen,’ liet de PvdA afgelopen september weten (Reformatorisch Dagblad).
Maar naast de vele kritische geluiden laat een onderzoek van Shownieuws in september 2020 ook zien dat 60 procent van de ondervraagden voor het weer in gebruik nemen van de koets is. Voorstanders van de koets geven als reden dat ze niet willen dat er weer een Nederlandse traditie verloren gaat. Daarnaast worden er ook ideeën geopperd over het verwijderen of vervangen van alléén het omstreden paneel.

Het paneel waar actievoerders sinds enkele jaren aanstoot aan nemen.

De afgelopen twintig jaar is er een versnelde toename geweest in globalisering, internet en de komst van mensen met een andere cultuur. Dit heeft ervoor gezorgd dat een deel van de Nederlanders het gevoel heeft de controle te verliezen over hun eigen leefomgeving. Nederlands erfgoed en de Nederlandse cultuur kunnen houvast bieden. Maar dit zorgt er ook voor dat onze cultuur, erfgoed én identiteit als iets onveranderlijks worden gezien.

Erfgoed is van origine hetgene waar men zich aan vastgrijpt in veranderende tijden. Maar kan erfgoed zelf ook veranderen? Van oorsprong zetten we erfgoed ‘in de vitrine’ om verandering of verdwijning tegen te gaan, maar de laatste jaren zijn erfgoedprofessionals juist meer kansen gaan zien in een wat lossere bescherming in de vorm van ‘behoud door ontwikkeling’. Ook zien we een groeiende aandacht voor de immateriële kant van erfgoed: de persoonlijke verhalen en herinneringen. Van immaterieel erfgoed wordt gezegd dat het mag en kan veranderen. Maar geldt dat ook voor materieel erfgoed als de Gouden Koets?
Koning Willem-Alexander heeft laten weten dat hij ‘het debat volgt’. Hij zal in februari 2022 besluiten wat er na de tentoonstelling met de koets zal gebeuren, zei hij vorig jaar maart.
Bron: Erfgoedstem/Alma Hoekstra

Openingsbeeld: De Gouden Koets arriveert op Prinsjesdag 2014 bij de Ridderzaal waar de koning het parlementaire jaar zal openen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder