Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Oorsprong van de esculaap

18 februari 2021 Siebrand Krul

De esculaap, een slang die omhoog kronkelt rond een staf, is sinds 1956 door de Wereld Gezondheidsorganisatie erkend als het officiële embleem voor artsen, zij het dat ook andere medici zoals apothekers, tandartsen, verloskundigen en dierenartsen het gebruiken. De esculaap is vernoemd naar Asclepius, een mythische figuur uit de Griekse Oudheid, door de God Apollo verwekt bij het meisje Koronis.

Tijdens haar zwangerschap ging zij echter vreemd met ene Ischys. Uit wraak liet Apollo haar door zijn zuster Artemis doden. Nadat het lichaam op de brandstapel was gelegd, liet Apollo zijn zoontje uit de baarmoeder halen en vertrouwde hem toe aan de centaur Cheiros die Asclepius opleidde tot een zeer bekwame arts, die zelfs de doden tot leven kon wekken. Ontstemd hierover liet de oppergod hem op advies van Hades, de god van de onderwereld, doden, maar op voorspraak van Apollo werd Asclepius weer tot leven gewekt en opgenomen in het godenrijk op de Olympus, nadat Zeus hem eerst had ondergebracht in het sterrenbeeld Ophiuchus (Slangenhouder).

Asclepius met staf en slang. Beeld in het park Sanssouci, Potsdam.

Voor de Grieken was de slang een symbool van leven, enerzijds omdat het dier elk jaar vervelt, anderzijds omdat men dacht dat een slang zich in zijn staart placht te bijten en zodoende een cirkel vormde, teken van eenheid en eeuwigheid. Asclepius, zo wil een verhaal, gebruikte de slang tijdens zijn leven als teken, omdat een slang als dank voor een vriendelijke behandeling zijn oren schoon likte en hem ondertussen de geheimen van leven en dood influisterde. Een ander verhaal vertelt hoe Asclepius zonder opzet eens een slang met zijn stok doodsloeg. Een andere slang, met in zijn mond een geneeskrachtig kruid, sloop daarop naar het dode dier toe en bracht hem met dit kruid weer tot leven, waardoor Asclepius leerde hoe hij de dood kon verslaan.

Pakistaans medisch embleem met esculaap.

Asclepius werd in Griekenland en later in Rome vereerd in zogeheten asklepions, waar zieken naar toekwamen in de hoop genezen te worden. In deze tempels liepen honden rond die de zieken schoonlikten en overal kronkelden niet-giftige slangen rond.
Het christendom maakte een einde aan de verering van Asclepius en degradeerde de slang van een leven schenkend dier tot een symbool van de dood. Het was immers de duivel, vermomd als slang, die Adam en Eva verleidde tot de zondeval en daarmee de mensheid veroordeelde tot een sterfelijk bestaan.
Ben Speet

Openingsbeeld: Het Asclepeion op Kos, de school van Hippocrates. Links het altaar van Asclepius, rechts de tempel.

Lees het volledige verhaal, plus nog veel meer boeiende historische artikelen, in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder