Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Stonehenge in Gambia?

27 januari 2021 Siebrand Krul

Gambia, het piepklein landje aan de West-Afrikaanse kust, kennen we vooral als een exotische strandbestemming. Maar wist je dat er in Gambia steencirkels à la Stonehenge zijn te vinden? Wie als toerist Gambia bezoekt heeft de keuze uit drie soorten bezienswaardigheden: de stranden met – voor de liefhebsters – bijhorende zwarte loverboys, het Kunta Kinteh Island, een voormalig fort en slaveneiland, én de befaamde steencirkels.

De monumentale steencirkels, die ook in het naburige Senegal zijn te vinden, liggen langs de noordelijke oever van de Gambiastroom die dwars door het land loopt. Er zijn honderden megalithische monumenten met duizenden stenen. Typisch is de rode kleur van de ijzerhoudende steensoort, die makkelijk te bewerken is bij ontginning, maar door blootstelling aan lucht en licht hard wordt.

De megalithische sites in Gambia en Senegal. (Google maps)

Er zijn vier gebieden die erg veel monumenten tellen en deze sites zijn door de Unesco tot Werelderfgoed uitgeroepen omwille van hun uitzonderlijke cultuurhistorische betekenis. Het gaat om Wassu en Kerbatch in Gambia en Wanar en Sine Ngayène in Senegal.
De ronde stenen zuilen, die in hoogte tot 2,6 meter reiken en ettelijke tonnen wegen, staan telkens in cirkels opgesteld zoals bij Stonehenge in Engeland. Alleen zijn in Gambia en Senegal geen horizontale lateien aanwezig, liggende dekstenen die de verticale zuilen met mekaar verbinden. In Wassu is ook een lange rij van opstaande stenen, een zogenoemde alignement, zoals in Carnac in Bretagne.

Steencirkel in Wassu, Gambia. (Peter van der Sluys)

De cirkelvormige constructies houden duidelijk verband met een grafcultus, want in de onmiddellijke nabijheid van de steencirkels zijn ook graven en grafheuvels gevonden. Sommige van deze graven zijn blootgelegd en blijken materialen te bevatten die gedateerd kunnen worden tussen de 3de eeuw voor en de 16de eeuw na Christus: vazen, potten en schalen in aardewerk, ijzeren voorwerpen en juwelen, wapens… De steencirkels en grafheuvels vormen samen een enorm groot heilig landschap dat gedurende meer dan 1.500 jaar gecreëerd werd. Het weerspiegelt een welvarende, goed georganiseerde en duurzame samenleving.

Cirkel in Kerbatch, Gambia. (Ikiwaner)

Wie de bouwers zijn van deze monumenten is niet met zekerheid te zeggen, ook al omdat ze over zo’n lange periode werden gebouwd. Wellicht waren de steencirkels en grafheuvels bedoeld voor stamhoofden of koningen van lokale stammen. De Sérères-volkeren komen in aanmerking als mogelijke bouwers. Zij waren georganiseerd in diverse koninkrijken en beschikten over een stevige maatschappelijke structuur, noodzakelijk voor het opzetten van grote bouwcampagnes.

Bankbiljet met afbeelding van steencirkel. (Central Bank of Gambia)
Stonehenge, Engeland. (rr)

De megalithische monumenten hebben de eeuwen goed overleefd. Door het klimaat is er weinig erosie en de bevolking heeft de sites altijd met respect en ontzag behandeld. En nu het toerisme een steeds belangrijker bron van inkomsten wordt voor de West-Afrikaanse landen, worden de steencirkels door de overheden beschermd. In Gambia prijkt een afbeelding van één van de steencirkels van Wassu zelfs op het bankbiljet van vijftig dalasis.
Canvas Curiosa/Koen De Vos
Bekijk de video van Unesco-tv over de Gambiaanse steencirkels: http://www.unesco.org/archives/multimedia/document-927

Openingsbeeld: Steencirkel in Wassu, Gambia. (Peter van der Sluys)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder