Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Sami ontsnapt

27 januari 2021 Siebrand Krul

Sami, de chimpansee van de dierentuin van Belgrado, werd een media-sensatie toen hij in februari 1988 twee keer wist te ontsnappen. Hij maakte een ogenschijnlijk doordachte wandeling door het centrum van de stad voordat hij werd gevangengenomen na lange 'onderhandelingen' met de directeur van de dierentuin, Vuk Bojović

Sami werd geboren in de Osijek Zoo en Aquarium in 1979. Hij was een goed ontwikkelde chimpansee met een sterke gestel en een dikke vacht. Hij kwam in januari 1988 in de dierentuin van Belgrado en werd in een krappe, nogal haveloze ruimte geplaatst met een versterkt rooster dat op papier bestand moest zijn tegen de krachten van een volwassen chimpansee, een sterk diet. Sami was niet gewend aan zijn nieuwe, onaantrekkelijke omgeving en vertoonde tekenen van depressie en agressief gedrag tijdens zijn eerste paar weken in de dierentuin.
Sami’s eerste ontsnapping vond plaats op de koude zondagavond van 21 februari 1988. Het lokale nieuws gaf aan dat hij waarschijnlijk op zoek was naar een partner, aangezien hij geen metgezel had in zijn nieuwe verblijf. Sami ging naar de Balkan Cinema in het centrum van Belgrado en vervolgens naar Kalemegdan Park. Voordat hij Kalemegdan Park kon bereiken, zette de politie hem klem bij het Studentenplein.

Sami en Vuk Bojovic.

Vuk Bojovic, de directeur van de dierentuin van Belgrado, werd opgeroepen omdat hij de enige persoon was die Sami vertrouwde. Volgens getuigen probeerde Vuk Sami over te halen hem terug naar zijn verblijf te vergezellen door te zeggen: ‘Kom op, Sami. Laten we naar huis gaan.’ Hij slaagde er warempel in om Sami bij de hand te nemen en hem in zijn auto terug te brengen naar de dierentuin.
Twee dagen later slaagde Sami er opnieuw in te ontsnappen, moeiteloos uit zijn kooi te breken en opnieuw op de straten van Belgrado te raken. Al snel verscheen hij in de nabijgelegen Beko Fabriek, waar de arbeiders probeerden hem te vangen met een groot net, maar dat lukte niet. Uiteindelijk werd Sami achtervolgd naar een binnenplaats in Tsar Dušan Street 33, waar hij bovenop een kersenboom klom en uiteindelijk een garage.

Vuc Bojovic, de dierentuindirecteur van Belgrado, probeert Sami over te halen om terug te gaan naar zijn onderkomen na zijn ontsnapping.

Het nieuws over zijn ontsnapping verspreidde zich snel en meer dan vierduizend mensen kwamen opdagen om hem te helpen, c.q. te kijken hoe deze ongewone actie ging aflopen. Krantenrapporten vertellen over mensen die plakkaten met slogans vasthielden als ‘Sami, we zijn bij jullie!’ en ‘Geef jezelf niet op Sami!’. De ontwikkelingen werden uitgezonden op lokale tv-stations.
Zoals te zien is op deze iconische foto’s, klom Vuk Bojović bovenop de garage en probeerde Sami over te halen om met hem terug te keren naar de dierentuin, dit keer zonder succes. Uiteindelijk werd hij neergeschoten met een gedrogeerde pijl om hem handelbaar te maken voor de nieuwe terugtocht. In een ommezien was hij een van de helden van Belgrado was geworden.

Na de tweede ontsnapping vertikte Sami het om terug te gaan. De verzorgers hadden geen keus dan hem te verdoven.

Sami stierf onverwachts op 11 september 1992, maar hij is nog lang niet vergeten. Hij wordt vandaag herinnerd met een bronzen standbeeld op zijn begraafplaats tegenover de nieuwe en verbeterde residentie voor chimpansees van de dierentuin.
Na zijn dood prezen verschillende vooraanstaande kranten in Belgrado Sami als een ‘dissident’. De tekenen van solidariteit bij de ontsnapping van Sami staan model voor de ongelukkigen die tijdens het communistische tijdperk in het toenmalige Joegoslavië, onder de schaduw van de Sovjet-Unie, gekooid waren. Nog steeds waarde, in 1992, het spook rond van zijn president voor het leven, Josip Tito.
Sams ontsnapping riep een medegevoel op onder mensen die zich identificeerden met zijn opsluiting. Zijn ontsnapping werd een tijdelijke breuk in het sociale weefsel. Het dier voldeed niet aan zijn voorgeschreven plaats in het sociale systeem, en deze vluchtlijn wekte verlangens op net onder de oppervlakte van de inwoners van Belgrado.

Sami’s standbeeld in de dierentuin van Begrado.

Als Sami een mens was geweest, hadden degenen die zich bij hem hadden aangesloten, gearresteerd kunnen worden, maar als een niet-menselijk figuur aan de rand van het sociale weefsel, als een dier, kon Sami ongestraft door de menigte worden aangemoedigd. Samen met Sami konden de inwoners van Belgrado zich voorstellen dat een andere wereld mogelijk was. Mensen en chimpansees samen brachten even de geopolitieke ecologie gelijk.
Bron: Rare Historical Photos. Foto’s Šimpanza Sami/Ron Broglio

Openingsbeeld: ‘Kom op Sami, laten we naar huis gaan’, zo praatte hij op hem in, door een menigte nieuwsgierigen gadegeslagen. Hij kon hem bij de arm nemen, in zijn auto zetten en terugrijden naar de dierentuin.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder