Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Aan ons behoort de wereld!

27 januari 2021 Siebrand Krul

Complottheorieën zijn van alle tijden, zeker in tijden van grote veranderingen, onzekerheid, rampen en crises. Wie zitten hier achter, zo vraagt men zich af. Een van de hardnekkigste complottheorieën is dat het internationale Jodendom de aanstichter is van al die ellende. En dat dit geen fictie, maar een feit is, zouden De Protocollen van de Wijzen van Zion bewijzen.

Op 27 januari 2020 werd in Auschwitz herdacht dat 75 jaar geleden dit concentratie- en vernietigingskamp werd bevrijd door het Russische leger. Een van de overlevenden hield toen daar een indrukwekkende toespraak, waarin hij benadrukte dat Auschwitz ‘niet zo maar uit de lucht is komen vallen’. De wereld zat er als het ware op te wachten, op deze apotheose, op deze hopelijk definitieve ‘Endlösung der Judenfrage’ de eindoplossing van het Joodse vraagstuk.

Marvej Vasiljevitsch Golovinski, de auteur van de Protocollen.

Het antisemitisme is, laat dit duidelijk zijn, niet ontstaan in Nazi-Duitsland, maar heeft een lange voorgeschiedenis, die begon in de 1ste eeuw toen het christendom zich afscheidde van het Jodendom. Joden, zo leerde de rooms-katholieke kerk – en later ook de meeste protestantse kerken – waren betreurenswaardige, verachtelijke en onbetrouwbare elementen. Zij weigerden immers in te zien dat Jezus Christus de Messias was en zij hadden de Zoon van God vermoord. Bovendien verdienden zij hun geld met woekeren, vermoordden zij christenkindjes omdat zij hun bloed nodig hadden om hun brood te kunnen bakken en samen met heksen hadden zij een pact gesloten met de duivel om Gods rijk hier op aarde te vervangen door het rijk van het kwade, het rijk van de duisternis.

Na ruim drie eeuwen in gebruik te zijn geweest, werd de Joodse begraafplaats van Praag in 1786 gesloten. Er liggen hier ruim honderdduizend joden begraven, vaak wel twaalf lagen diep, omdat de autoriteiten een uitbreiding van de begraafplaats niet toestonden. Daarom staan de ongeveer 12.000 zerken zo dicht op elkaar. Het speelt een hoofdrol in de roman Biarritz van John Retcliffe. (Eye Ubiquitous/Universal Images Group via GettyImages)

Joods complot

Doordat deze haatgevoelens vooral een religieuze voedingsbodem hadden, spreken velen liever van anti-judaïsme in plaats van antisemitisme. In de 19de eeuw, zo dramatisch ingeluid door de Franse Revolutie, kreeg het anti-judaïsme er een nieuwe dimensie bij. Nieuwe begrippen en ideeën deden hun intrede: vrije verkiezingen, vrijheid van meningsuiting, scheiding van kerk en staat, vrijhandel en winstbejag, klassenoorlog, afschaffing van bezit en slavernij en rassenongelijkheid. Allemaal door de gevestigde orde als bedreigend ervaren. Eeuwenoude gezags- en machtsverhoudingen en tradities met kerk, monarchie en aristocratie, beschouwd als van goddelijke of natuurlijke orde, wankelden. Wie waren daarvoor verantwoordelijk? Het kon niet anders of een duistere macht moest hier achter zitten die of in opdracht van een hogere macht of voor persoonlijk gewin de rollen wilde omdraaien. Die duistere macht moesten wel de Joden zijn samen met hun trawanten, de vrijmetselaars en de illuminati, de kwade genii achter de Franse Revolutie. Juist de Joden hadden immers van deze omwenteling bijzonder geprofiteerd.

Maurice Joly in 1870. Zijn Dialogue was een van de inspiratiebronnen van de Protocollen.
In plaats van Christus te blijven aanbidden, die immers voor de arme kinderen zorgt, is de rijke Jood de nieuwe afgod, met algemene armoede tot gevolg. Franse karikatuur. (Foto12/Universal Images Group via GettyImages)

Dat menigeen zo dacht is niet verwonderlijk. Eeuwenlang waren de Joden gediscrimineerd en gemarginaliseerd vanwege hun afwijkende geloofsopvattingen en rituelen en hun stigma als handlangers van de duivel. De Franse en daarop volgende revoluties met hun nadruk op vrijheid en gelijkheid gaven hun nu ongekende kansen, waarvan een deel op indrukwekkende wijze gebruik maakte om in de politiek, het bedrijfsleven, de financiële wereld en het intellectuele domein vooraanstaande posities te verwerven. Met jaloerse en argwanende ogen werd naar deze Joodse successen gekeken. Zouden de sociaal-darwinisten, die met hun verdraaiing van de theorieën van Charles Darwin beweerden dat in de menselijke samenleving net als in de natuur soorten en rassen elkaar op leven en dood bestrijden en dat uiteindelijk de sterksten zullen overleven, dan toch gelijk hebben? Zo ja, dan moest het Joodse, semitische ras nauwlettend in de gaten worden gehouden, omdat dit sluwe ras niet zoals het Arische ras dit gevecht open en eerlijk voerde, maar in het diepste geheim door het smeden van complotten en samenzweringen. Maar hoe dit te bewijzen? Hoe de wereld ervan te overtuigen dat de Joden als een soort vijfde colonne bezig waren de samenleving te ondermijnen om vervolgens de macht over te nemen?

La Rire, een satirisch Frans tijdschrift, plaatste in april 1898 het Joodse bankiershuis Rothschild op het omslag, met zijn tentakels de wereld omvattend. (Chris Hellier/Corbis via GettyImages)

Het bewijs geleverd

De Okhrana, de Russische geheime dienst, heeft de twijfelachtige eer het bewijs van dit Joodse complot te hebben geleverd. Einde 19de eeuw stond Rusland op een tweesprong. Moest het een in zichzelf gekeerd, agrarisch rijk blijven met een autocratische tsaar en een elite van aristocratische grootgrondbezitters en conservatieve clerici? Of moest het de westerse moderniteit omarmen? Om de hervormingsgezinden de wind uit de zeilen te nemen, besloot Pjotr Ivanovitsj Ratsjkovski, het hoofd van de Russische geheime dienst in Parijs, een document samen te stellen dat onomstotelijk moest aantonen dat het de Joden waren, die erop uit waren het traditionele Rusland te vernietigen. Of hij dit zelf heeft bedacht of in opdracht van het hoofdkwartier in Sint Petersburg handelde, is niet duidelijk. Ratsjkovki zelf heeft de pen niet opgepakt, maar liet dit over aan een goede bekende van hem, de meestervervalser Marvej Vasiljevitsch Golovinski. Hij is het die rond de eeuwwisseling – de precieze datum is tot nu toe niet vastgesteld – wat wel de bijbel van het antisemitisme wordt genoemd op schrift heeft gesteld: DE PROTOCOLLEN VAN DE WIJZEN VAN ZION.

Hun vaderland, het klassieke complot-verwijt dat de Joden de wereldheerschappij nastreven. Franse karikatuur, omstreeks 1900. (Roger Viollet via GettyImages)
De Russische krant Pluvium plaatste in 1907 de racistische karikatuur met een Jood die een revolver en een mes hanteert. (Smith Collection/Gado/GettyImages)

Wat er staat is waar!

Wie niet gewend is na te denken, wie klakkeloos gelooft wat anderen zeggen of wat op Facebook staat, wie zich niets afvraagt, die is geneigd de Protocollen voor waar aan te nemen. Wat is die ‘waarheid’? De Protocollen pretenderen te zijn een verslag van een geheime bijeenkomst van vooraanstaande Joden onder voorzitterschap van een opperrabbijn. Voornaamste punt op de agenda is het ontwerpen van een masterplan om de wereldheerschappij te verwerven. Stap voor stap legt de rabbijn uit hoe hierbij te werk te gaan. Allereerst moet de gevestigde orde worden uitgeschakeld en dat kan door de idealen van de Franse Revolutie en de beginselen van het liberalisme te omarmen, ook al zijn deze illusies. Wanneer de oude machten zijn uitgeschakeld, kan het echte werk beginnen; het infiltreren van de nieuwe instituties en instellingen om zo de politiek, de bancaire sector, het bedrijfsleven, de universiteiten en de redactieburelen van de pers te kunnen manipuleren. Als dit eenmaal is gelukt, dan komt het einddoel in zicht: een Joods rijk dat de hele wereld omvat met een nazaat van koning David op de troon voor wie alle volkeren der aarde het hoofd zullen buigen: het ultieme bewijs dat de Joden inderdaad het uitverkoren volk Gods is. Geniaal bedacht door Ratsjkovski en Golovinski, omdat door de suggestie dat de Joden zelf de protocollen op schrift hadden gesteld, zij het stempel kregen van authenticiteit en daarom geen vervalsing konden zijn. Er bestond wel degelijk een wereldwijd joods complot.

Italiaanse publicatie uit de jaren dertig die in chronologische opbouw de vertakkingen van het complot van de Wijzen van Zion verbeeldt. (GettyImages)

Niet waar!

Geniaal wellicht, maar niet origineel. Golovinski heeft zich bij het schrijven van zijn Protocollen voornamelijk laten inspireren door twee eerder verschenen geschriften: de Dialogue aux enfers entre Machiavel et Montesquieu (1864) van de Fransman Maurice Joly en de roman Biarritz (1868) van John Retcliffe, pseudoniem van de Pruisische schrijver Hermann Goedsche. De Dialogue is bedoeld als een politieke satire waarin Joly de machtswellust van keizer Napoleon III hekelt. Diens naam noemt hij echter niet, want dat zou te gevaarlijk zijn. In de hel heeft de verlichte Franse filosoof Montesquieu een twistgesprek met Machiavelli, auteur van Il principe, waarin deze de uitspraak verdedigt dat alles, hoe immoreel ook, geoorloofd is, als het maar in het belang is van de vorst. Onderwerp van gesprek is de stelling dat het volk de democratie niet waard is, omdat het volk dom en lui is en daarom maar al te graag achter een grote leider aanloopt. Uiteraard is Montesquieu het hiermee oneens, maar hij wordt overtroefd door de argumenten van Machiavelli. Met de wil van het redeloze volk hoeft volgens hem de heerser geen rekening te houden, wel met al die krachten die baat hebben bij een democratie. Punt voor punt legt Machiavelli vervolgens uit hoe de politieke, economische, financiële, intellectuele en journalistieke elite, die onder voorwendsel de liberale en democratische beginselen te propageren de feitelijke macht heeft overgenomen, uit te schakelen waardoor de weg vrij ligt voor een totalitair regime van een absolutistisch vorst, lees Napoleon III. Zeker de helft van de Protocollen van Golovinski is letterlijk overgenomen uit deze Dialogue.

De standaard complot-reflex: achter de vijand staat altijd de Jood. Nazi-propaganda. (Corbis via GettyImages)
Een Joegoslavische antisemitische poster met een Joodse poppenspeler die aan de touwtjes trekt. (Corbis via GettyImages)

De andere belangrijke inspiratiebron voor de fantast Golovinski was, zoals gezegd, de roman Biarritz. In het eerste deel beschrijft Goedsche op meeslepende wijze, hoe in het nachtelijk duister een rabbijn het aloude Joodse kerkhof van Praag betreedt. Kort daarna duiken twaalf schimmen op, die de twaalf stammen van Israël vertegenwoordigen. Één voor één mogen zij vertellen wat een ieder de afgelopen honderd jaar heeft gedaan om de definitieve machtsovername van het Jodendom een stap dichterbij te brengen. Hun aanpak moet het lezerspubliek vertrouwd zijn overgekomen: het vergaren van goud en kapitaal, het opkopen van grond, het manipuleren van de beurzen, het vernietigen van de middenstand, het infiltreren in de politiek en het onderwijs, het beheersen van de pers, het in diskrediet brengen van het christelijk geloof en de kerk, het zaaien van verdeeldheid onder de arbeidersmassa. Nadat de twaalf zijn uitgesproken, feliciteert de rabbijn hen en voorspelt dat als zij en hun kinderen zo doorgaan hun kleinkinderen over honderd jaar, wanneer zij weer in Praag samenkomen, kunnen zeggen dat inderdaad de gehele wereld zal liggen aan de voeten van het internationale Jodendom.
Ben Speet

Openingsbeeld: Wandschildering uit de 14de eeuw met detail van de kruisiging van Christus. Typerend voor het antisemitisme is de Jodenhoed van de man met de hamer. De boodschap is helder: de Joden hebben Christus vermoord. Katharinakapel, Landau, Rijnland-Palts.

Lees ook de andere helft van dit gruwelverhaal, plus nog veel meer boeiende historische artikelen, in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder