Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Mensenbottenwapens

15 december 2020 Siebrand Krul

De laatste jaren zijn er veel spectaculaire archeologische vondsten aangespoeld op onze Noordzeestranden. Zo ook bijna duizend spitsen van been en gewei uit het Mesolithicum (11.000-8.000 v. Chr.). Tot nu toe was het niet bekend waarvan Mesolithische jager-verzamelaars spitsen maakten, maar nieuw onderzoek duidt erop dat sommige van deze spitsen van mensenbot zijn gemaakt.

Het onderzoek van masterstudent Jan Dekker van de Universiteit Leiden suggereert dat het gebruik van enkel mensen- en edelhertenbot door de Mesolithische jager-verzamelaars van Doggerland, de landmassa in de toenmalig gedeeltelijk drooggevallen Noordzee, het resultaat was van bewuste selectie voor spitsenproductie. De resultaten van het onderzoek tonen geen bewijs voor een selectie op basis van functionele eigenschappen of de beschikbaarheid van mensen- en edelhertbot. Daarom stellen de onderzoekers voor dat de keuze om mensen- en edelhertbot te gebruiken eerder een culturele dan een economische keuze was.

Functie bepaalt materiaal

Benen spitsen waren belangrijke jachtwerktuigen voor de bewoners van het voormalige Doggerland. De diersoorten die gebruikt werden om spitsen van te produceren, kunnen ons veel vertellen over de rol die de spitsen speelden. Daarnaast zeggen ze iets over de beschikbaarheid van materialen en over de manier waarop de makers met hun omgeving omgingen. Niet alle diersoorten hebben even geschikte botten om als projectielpunten te gebruiken en de botten van sommige soorten zijn makkelijker te verkrijgen dan die van andere.
Omdat de botten hevig bewerkt zijn voor de productie van spitsen is het niet mogelijk om de diersoort nog te herleiden aan de hand van traditionele zoöarcheologische methoden. Daardoor is er nog weinig bekend over de grondstofselectie door Mesolithische jager-verzamelaars in Doggerland en is er slechts gegokt naar de soorten waar de spitsen van gemaakt zijn.

Nieuwe identificatiemethode

Om dit gebrek in onze kennis te dichten heeft een team van wetenschappers van de Universiteit Leiden, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie en de Universiteit van Kopenhagen onderzocht welke diersoorten werden gebruikt voor de productie van spitsen met behulp van ZooMS (Zoöarcheologie door Massa Spectrometrie). ZooMS is een op eiwitten-gebaseerde identificatiemethode (fig. 3), die slechts enkele mg van het bot als monster nodig heeft.
Tot hun verbazing ontdekten de onderzoekers bij het toepassen van ZooMS dat twee van de spitsen van mensenbot waren gemaakt, terwijl de meeste andere spitsen van edelhertbot gemaakt waren.
Verder onderzoek zal met behulp van ZooMS laten zien hoe wijdverspreid het gebruik van mensenbot voor spitsen is en of er een verschil is in waar mensen- en hertenbot spitsen gebruikt voor weden. Door voort te bouwen op deze lijn van onderzoek zal het niet alleen duidelijk worden welke rol deze spitsen in het leven van mesolitische jager-verzamelaars speelden, maar ook hoe verschillend de manier kan zijn waarop mensen in het verleden met de dood en overledenen omgingen.
Bron: Rijksuniversiteit Leiden

Openingsbeeld: Dr. Hans Peeters, projectleider. (Foto Panny Palmer/BBC)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder