Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Historische knieval

15 december 2020 Siebrand Krul

Het is 7 december 1970, vijftig jaar geleden. De West-Duitse bondskanselier Willy Brandt brengt een bezoek aan de Poolse hoofdstad Warschau. Daarmee wil hij goodwill kweken jegens het Poolse volk en de Poolse regering overhalen om zo’n 300.000 Duitsers, die tegen hun zin in Polen wonen, toestemming te geven naar Duitsland te verhuizen. Plots maakt hij een indrukwekkend gebaar.

De grote graat in de keel van de relatie tussen beide landen is de Oder-Neiβegrens, waardoor Duitsland bijna een derde van zijn grondgebied moest afstaan. Groot is de Poolse angst dat de Duitsers vroeger of later terugnemen wat hun door de geallieerden is afgepakt. Dat laat Brandt niet gebeuren. Duitsland bepaalt niet het lot van zijn grenzen, dat zijn de grootmachten de Sovjetunie en de Verenigde Staten. De kanselier gaat de grens erkennen.

Bondskanselier Gerhard Schröder bij de plaquette ter herinnering aan Brandts knieval, ter gelegenheid van de zestigste verjaring van de opstand in het Jodengetto van Warschau, 2004. (GettyImages)

Niet iedereen is even enthousiast over dit bezoek. Veel Duitsers hebben moeite met het idee dat de vroegere Duitse gebieden Silezië, Oostpommeren en Oost-Pruisen, die na de oorlog bij Polen zijn ingelijfd, voorgoed verloren gaan. De Polen op hun beurt zijn de gruwelen van de oorlog nog niet vergeten. Zo’n zes miljoen Polen zijn toen omgekomen, dat is bijna 17% van de totale bevolking. Ter vergelijking; Duitsland en de Sovjet-Unie hebben respectievelijk 8,5% en 14% van hun bevolking verloren. Vandaar dat de Poolse televisie het spelen van het Duitse volkslied, dat voor het eerst sinds de oorlog weer klinkt, niet uitzendt om de Poolse gemoederen niet te kwetsen.

Vooral onder de ‘Heimatvertriebene’ heerste decennia grote weerzin tegen de status quo waarbij hun vaderland toeviel aan ook al verdreven Polen.

Brandt slaagt er niettemin in de harten van veel Polen te winnen. Na eerst een krans te hebben gelegd bij het Graf van de Onbekende Soldaat begeeft het gevolg zich naar het imposante monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de opstand in het getto van Warschau in april-mei 1943. Daar zakt Brandt onverwacht door de knieën. Een halve minuut zit hij daar met gevouwen handen en gebogen hoofd geknield. Dit beeld gaat de hele wereld over en maakt grote indruk.

Reden voor het Amerikaanse weekblad Time Brandt uit te roepen tot ‘man of the year’. Een jaar later ontvangt Brandt de Nobelprijs voor de Vrede omdat hij door zijn bezoek aan Polen duidelijk heeft gemaakt dat hij de gespannen relatie tussen Oost en West wil verbeteren. In eigen land echter wordt verdeeld gereageerd op Brandts knieval. Een enquête van het blad Der Spiegel wijst uit dat bijna de helft van de West-Duitsers de knieval overdreven en ongepast vindt.
Ben Speet

Openingsbeeld: Bondskanselier Willy Brandt knielend voor het Monument van het Getto van Warschau. (GettyImages)

Lees nog veel meer boeiende historische verhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder