Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Droomroute Amalfitana

23 november 2020 Siebrand Krul

De Costiera Amalfitana voert langs de mooiste plaatsen van Italiës adembenemende Amalfikust. Twee smalle rijbanen, haarspeldbochten en telkens nieuwe uitzichten op een turkooizen zee; boven de motorkap torenen de rotsen van de Amalfikust uit, hier en daar plaats makend voor pittoreske stadjes en de droomvilla’s van de beau monde: de ‘strada statale 163 Amalfitana’ (SS 163) is een van Italiës mooiste autowegen.

Zij die verslingerd zijn aan de gemotoriseerde rijtoer beweren dat je deze weg één keer in je leven met eigen ogen aanschouwd en bovenal: met eigen wielen bedwongen moet hebben. De vijftig kilometer Amalfitana zijn een belevenis voor de ware motorrijder of automobilist. De weg voert van Meta, veertig kilometer ten zuiden van Napels, via de kustplaatsen Positano en Amalfi naar Vietri sul Mare en bijna naar Salerno. Zijn decor bestaat niet alleen uit kliffen, pijnbomen en stranden, maar ook uit wijnbouwterrassen en citroenboomgaarden. Van de frisgele zonnetjes die uit het lover opblinken worden plaatselijke specialiteiten in vloeibare en vaste vorm gemaakt. Zó mooi is dit cultuurlandschap, dat de UNESCO het in 1997 opnam in haar Werelderfgoedlijst.

Een weg om van te zwijmelen kortom. Toch kun je als chauffeur maar beter nuchter en geconcentreerd blijven, want wie hier de macht over het stuur verliest, eindigt maar zo in de golven van de Tyrreense Zee, waar de SS 163 pal langs voert. Je rijd er ingeklemd tussen de rotsen en een muurtje, het enige wat je scheidt van de afgrond en de branding in de diepte.
De hoogstgelegen plaats aan de Amalfitana, Ravello, ligt maar liefst 350 meter boven de zeepspiegel. Dit voormalige vissersdorp lijkt zich op smalle richels aan de rots gehecht te hebben en staat te boek als een van de mooiste Zuid- Italiaanse dorpen. Maar de weg heeft meer moois in petto, zoals de in een blauw-groen licht gedompelde Grotta dello Smeraldo en de stad Amalfi, die toeristen lokt met haar dom, waarvan de façade met goudmozaïeken versierd is.

Schilderachtige landschappen en plenty zon – geen wonder dat na grootheden als Lord Byron en Pablo Pi-casso ook de filmindustrie de Amalfikust ontdekte. In 1953 streken Humphrey Bogart en Gina Lollobrigida in Ravello neer, om onder regie van John Huston de misdaadkomedie Beat the Devil te draaien. Een halve eeuw later was Amalfi het toneel voor een Oscar Wilde-verfilming met Helen Hunt en Scarlett Johansson.
Vele beroemdheden hadden trouwens geen filmplannen nodig om het zich hier gemakkelijk te maken. De film- en operaregisseur Franco Zeffirelli woonde 35 jaar in Positano, waar aan beide zijden van de SS 163 roze, wit en geel gesausde villa’s zich in het groen vleien, en nodigde vrienden en collega’s uit naar zijn schitterende buiten ‘Tre Ville’ te komen. Hij herbergde bijvoorbeeld Tennessee Williams, Elizabeth Taylor, Maria Callas, Luciano Pavarotti en Elton John. Sinds 2010 drijft een plaatselijke ondernemer een vijfsterrenhotel in de villa aan zee. In de luxesuites vinden zijn gasten een bibliotheek, kunstwerken en meubels met Syrisch inlegwerk van parelmoer. Het stamt allemaal nog van Zeffirelli, die bij de verkoop in 2007 heel wat van de inrichting achterliet.

Eigenlijk heeft de Amalfikust de kopstukken van de Italiaanse Cinecittà-filmstudio’s en de Hollywoodsterren ook helemaal niet nodig, ook al zijn zij glanzende parels aan haar kroon. Per slot van rekening kan de beroemde hoofdplaats Amalfi zelf bogen op een glansrijk verleden. Nou mag dat verleden zijn hoogtepunt al bijna duizend jaar geleden bereikt hebben – het heeft wel de nodige tastbare sporen achtergelaten. De stad aan de Golf van Salerno was in die tijd een van de belangrijkste zeevaardersrepublieken in Italië, een onafhankelijke stadstaat die door de specerijenhandel op Azië welvaart en macht vergaarde. Het Amalfi van die dagen deed de bekender geworden republieken Venetië, Genua en Pisa geduchte concurrentie aan.
De stad had zich door gebrek aan akkerland al vroeg op de zeevaart toegelegd en zich vrijgemaakt van de Napolitaanse overheersing. In 957 werd Mastalo II gekozen tot eerste duca (‘hertog’; het woord is verwant aan ‘doge’). De republiek hield er koloniën op na, codificeerde als eerste Italiaanse staat het zeerecht, sloeg haar eigen munt. Amalfi domineerde niet alleen de handel op de Middellandse Zee, het was ook de haven waar vele kruisvaarders scheep gingen. De vrijheid was echter maar van korte duur, want in 1073 veroverden de Noormannen de stad. Nadat de Pisanen de stad twee keer geplunderd hadden (in de jaren 1135 en 1137), was de neergang niet meer te stuiten.

De meesten die de Amalfitana van begin tot eind aftuffen, brengen uit de pleisterplaatsen souvenirs als bonte keramiek of geurige citroenzeep mee. Ook flessen met een fruitig, kleverig-zoet drankje belanden in meni-ge kofferbak: geen andere likeur belichaamt meer het zuiden dan de knalgele, hoog alcoholische limoncello. Die wordt gemaakt van de sfusato amalfitano, de citroensoort die hier het meest op de hellingen te vinden is. Omstreden is of de inmiddels wereldbekende likeur begin 20ste eeuw nu het eerst in Sorrento, op Capri of in Amalfi gedestilleerd werd. Feit is dat er nu jaarlijks op 400 hectare, het equivalent van 560 voetbalvelden, ruim 8.000 ton sfusato amalfitano geoogst wordt.
Sophia Schülke

Lees de rest van dit dromerige artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder