Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Complottheorieën

23 november 2020 Siebrand Krul

Angst voor een gezondheidsdictatuur, spookverhalen over Bill Gates en chips die hij via vaccins in de lichamen van ettelijke miljarden mensen wil inbrengen, angst voor economische verliezen, fantasieën over supra-kapitalistische samenzweringen van farmaceuten: het klinkt bekend in een tijd waarin de wereld geplaagd wordt door een nieuwe pandemie.

De laatste uitbraak van de pest in West-Europa vond 300 jaar geleden plaats: 50.000 mensen stierven aan de ziekte in 1720 in Marseille, Frankrijk. Dit zijn er maar weinig vergeleken met de grote golven van de pest, maar samenzweringstheorieën werden al snel verspreid – met verrassende parallellen tot op de dag van vandaag.

Toen de pest in Frankrijk woedde, nam Engeland uitgebreide quarantainemaatregelen en deed een beroep op pestontkenners, zoals de historicus André Krischer van de Universiteit van Münster nu heeft vastgesteld. Er deden geruchten de ronde over de duistere machinaties van de regering om de vrijheden in te perken, het leger in het land in te zetten en gezinnen te scheiden. In die tijd waren er nog genoeg mensen in het verlichte VK die de pest beschouwden als een straf van God en niet als een besmettelijke ziekte.

Arts en epidemioloog Richard Mead beval in 1720 strenge maatregelen aan om de pest in te dammen. Een spervuur van aantijgingen over bijbedoelingen was zijn deel. (National Portrait Gallery)
Bisschop de Belsunce en de pestepidemie in Marseille. Schilderij van Nicolas Monsiau uit 1819. (Louvre)

Engeland had een Van Dissel

Het doelwit van het debat was de arts en epidemioloog Richard Mead, die Krischer beschrijft als de ‘Christian Drosten van de 18de eeuw’, de Duitse equivalent van Jaap van Dissel en Pierre Van Damme: Mead beval strikte maatregelen aan om de pest in te dammen – en creëerde zo veel vijanden. Zijn nabijheid tot de politiek en het feit dat hij een Quaker en geen Anglicaan was, maakten hem meer dan verdacht in de ogen van veel Engelsen. Pas nadat de pest in Marseille was verdwenen, verdwenen ook de complottheorieën.
Michael Feldhof (G/Geschichte)

Openingsbeeld: De builenpest woedde in 1720 in en rond Marseille. Voorbereidingen voor een massabegrvaing worden getroffen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder