Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Congo anders bekeken

04 november 2020 Siebrand Krul

De recente aanvallen op borst- en standbeelden van koning Leopold II als uiting van antikoloniaal en antiracistisch protest maken duidelijk dat de koloniale link tussen Congo en België nog heel wat gevoelens losmaakt, vooral bij Congolese en progressieve Belgen.

Tegelijkertijd is de (historische) kennis bij de modale Belg over de koloniale tijd, tussen 1885 en 1960, beperkt en zwaar gekleurd door oude beeldvorming en de postkoloniale strubbelingen. Globale geschiedenissen werden al geschreven en steeds meer deelstudies halen minder bekende zaken terug naar boven. Een nieuwe aanpak wordt hier uitgeprobeerd met als uitgangspunt een vraag rond een bepaald topic. De vraag wordt gestructureerd beantwoord, niet als een typisch artikel in een verzamelwerk. De recentste synthese wordt gepresenteerd, eindigend met een gefundeerde conclusie en veelal een zeer uitgebreide beredeneerde bibliografische onderbouwing. Het is een dertigtal, opmerkelijk in de recente kaalslag van verdere literatuur- en archiefreferenties.

Sinterklaasfeestje in Leopoldstad in 1957. Foto van C. Lamote. (Coll. Liberas Gent)

De behandelde vragen gaan over de bekende uitbuiting onder Congo Vrijstaat, het belang van beide Wereldoorlogen, de onafhankelijkheid en de eerste moeilijke jaren als natie. De periode voor 1885 en de opstart van Congo Vrijstaat blijft evenwel mager. Het economisch beheer, al dan niet met blijvende dwang, maar ook de al lang aanslepende discussie over hoeveel bewoners Congo eigenlijk telde, moet het beeld van de globale ontwikkeling helpen duiden. Aandacht ook voor de visie van de (blanke) vrouw op het beschavingswerk dat verricht werd. Macht en repressie lopen over in de propagandistische verhaallijn die van in het begin werd aangehouden, namelijk het brengen van beschaving (door kerstening). De evolutie van de beeldvorming is een mooie afsluiter, en nog beter is de essentiële vraag naar de toestand vandaag: geen rood rubber meer, maar rode coltan, noodzakelijk om smartphones te laten werken. Zonder franje en peptalk over noodzakelijk beschavingswerk zijn het nu anderen die het land uitbuiten. Het geheel wordt afgesloten met een open Congolese blik op de vroege en recente (post)koloniale problematiek, niet gericht op nostalgie, wrok of het laten verwijderen van standbeelden. Het einde is voor een fotografisch essay met als spijtige onnauwkeurigheid een vernielde brug uit de Eerste Wereldoorlog met de dappere Force Publique in Duits Oost-Afrika die in 1910 wordt gesitueerd. De vraagstelling als gekozen format is een gelukte open aanzet tot meer inzicht in koloniale én postkoloniale geschiedenis.
Harry van Royen

Idesbald Goddeeris, Amandine Lauro & Guy Vanthemsche (red.), Koloniaal Congo. Een geschiedenis in vragen
Polis, Kalmthout 2020. 432 blz., € 27,50 ISBN 978 94 631 0522 4

Lees nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder