Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Wat kost dat wel niet?

07 oktober 2020 Siebrand Krul

Hoogst actueel nu door de Corona-crisis, met een hoog gehalte aan ‘Aha-Erlebnis’, dit boek over pestbestrijding en de rol van de overheid. De pest waarde eeuwenlang rond door Europa. Tijdens de Corona-crisis reageerde Nederland op veel punten traag (mondkapjes, tests, verzorgingshuizen) en ging eveneens uit van verkeerde aannames, zoals de vanzelf groeiende immuniteitsopbouw.

Maar dit herstelde binnen weken, terwijl de Verenigde Republiek er tot einde 17de eeuw over deed voordat ingegrepen werd, er definitief een veranderde houding optrad, doordat de Staten Generaal bovenstedelijk ingrepen, waarna de bestrijding succesvol was. Tot die tijd bepaalden steden zelf ‘wanneer ze de poort sloten’. In Zuid-Europa werd een voortvarender aanpak allang met volle overtuiging ingezet. Daar moesten omstreeks 1400 pesthuizen al verdere besmetting voorkomen, evenals later gezondheidpasjes-systemen. In de Republiek bleven ‘besmette schepen’ buitengaats in quarantaine. Pas veel later deden afgedankte oorlogsbodems of snel opgetrokken barakken dienst als ‘Lazaretti’. Dit, nadat niet meer geloofd werd in ‘bovennatuurlijke’ oorzaken, zoals een slechte constellatie van hemellichamen of een ‘straf van God’, die afgewend konden worden door bidden en berouw. In plaats daarvan kwam het inzicht van besmetting van buitenaf, waartegen quarantainemaatregelen (lock down) genomen moesten worden, vooral gericht op de buitenlandse handel met inkomende schepen. Ook bij de Zwarte Dood zag je de huidige mondiale tweespalt terug: ontkenning versus ingrijpen, gezondheids- versus economische belangen (de auteur vermeldt: ‘Er heerste in de Republiek een sfeer van handelskapitalisme waarbij het zakendoen voor alles ging’). Na lezing van dit boek komt ook bij de pest het beeld boven van een calvinistisch conservatief zuinige en liberaal terughoudende landspolitiek in ‘de Lage Landen’.
Lex Veldhoen

A.H.M. Kerkhof
Per imperatief plakkaat. Overheid en pestbestrijding in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Uitgeverij Verloren, Hilversum 2020. 298 blz., € 35 ISBN 978 90 870 4810 5

Lees nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder