Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Memling cadeau

07 oktober 2020 Siebrand Krul

Een portret van Francisco de Rojas is opnieuw te bewonderen in Brugge, waar Hans Memling het in de 15de eeuw maakte. En dat dankzij de schenking van de Amerikaanse filantroop Bill Middendorf, die werd begeleid door King Baudouin Foundation US. En zo zijn twee cirkels rond: een werk keert terug naar waar het ontstond, en een diplomaat-filantroop met een hart voor kunst schenkt een portret van een diplomaat-mecenas.

Het is verre van alledaags dat een museum een werk van dit kaliber mag verwelkomen. ‘Het is voor het eerst dat we zo’n belangrijke schenking krijgen’, vertelt Till-Holger Borchert, artistiek directeur van de Stedelijke Musea in Brugge. Het werk blijft in eerste instantie eigendom van KBF US dat de schenking begeleidde, maar wordt meteen in langdurige bruikleen gegeven aan de Musea Brugge, die er later eigenaar van worden.

Schenker Middendorf. Hij heeft faam opgebouwd als mecenas voor kunstinstellingen.

Het portret toont Francisco de Rojas, telg van een vooraanstaande Spaanse familie en ambassadeur van Spanje bij het Bourgondische hof, en maakte deel uit van een triptiek. ‘Het is een van de weinige afbeeldingen die we hebben die de Spaanse aanwezigheid in de Middeleeuwen in het toenmalige handelscentrum Brugge documenteren’, zegt Borchert. ‘We hebben wel veel tekstueel archiefmateriaal, maar weinig afbeeldingen. Nu is er een schilderij van iemand uit een belangrijke familie, én bovendien geschilderd door Memling, die toen bij de vooraanstaande burgers hoorde.’
‘Wat de schenking extra bijzonder maakt, is dat men denkt dat er nog maar twee of drie Memlings in privéhanden zijn die nog kùnnen ‘bewegen’, alle anderen zijn al ondergebracht in musea’, zegt Thomas Leysen, die naast voorzitter van de Koning Boudewijnstichting ook voorzitter is van de Topstukkenraad. ‘Dit was dus een van de laatste die we nog terug ‘thuis’ kunnen laten komen in Brugge, en we zijn enorm blij dat het gelukt is.’

Het schilderij van Hans Memling met zoals men vermoedt een afbeelding van Francisco de Rojas, was deel van een triptiek.

Het werk is geschonken door de Amerikaan John William ‘Bill’ Middendorf, die een rijkgevulde professionele carrière had die hem onder meer begin jaren zeventig naar Nederland bracht als ambassadeur van de VS. Daarnaast is hij een gepassioneerd kunstliefhebber die zelf componeert, tekent en schildert – ook op 95-jarige leeftijd blijft hij haast dagelijks zijn tekenmateriaal ter hand nemen. Zijn passie bracht hem ook tot het verzamelen van kunst, met name van oude meesters uit de Nederlanden. Bill Middendorf heeft deze hartstocht altijd al willen delen met anderen, en schonk onder meer werken aan het Metropolitan Museum in New York.

Het met recht en reden beroemde schilderij van het Sint Janshospitaal in Brugge, waar tegenwoordig een verzameling Memlings wordt getoond. Dit doek toont talrijke facetten van zieken- en armenzorg aan het eind van de 18de eeuw. Maar Brugge was hiermee een gunstige uitzondering.

‘In de voorbije 55 jaar heb ik Brugge ontdekt en regelmatig bezocht’, vertelt Middendorf. ‘Het is voor mij een zeldzame schat in de wereld, zoals het grotendeels bewaard is zoals het in de middeleeuwen was. De schoonheid van de stad en de eeuwenoude kunst lokt me er telkens weer heen.’ Na het overlijden van de vorige privé-eigenaar kwam het werk al eens tijdelijk terug naar Brugge voor een tentoonstelling. Daarna, in 2002, boden de erfgenamen het te koop aan en kocht Bill Middendorf het. In die periode leerde hij de Brugse museumdirecteur en expert Till-Holger Borchert kennen. ‘Ik waardeer Till-Holger Borchert als kunsthistoricus en als de vriend die hij via de kunst is geworden. Al deze elementen speelden mee in mijn besluit om dit stuk uit mijn collectie te laten terugkeren naar Brugge.’

Het schilderij is te zien in de tentoonstelling ‘Memling Now’ in het Sint-Janshospitaal (Memlingmuseum), die loopt tot 1 februari 2021. Daarna blijft het werk in langdurige bruikleen in de vaste collectie van het Memlingmuseum.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder