Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Land van ranglijstjes

07 oktober 2020 Siebrand Krul

Amerikanen zijn dol op ranglijsten. Wie is de beste, de rijkste, heeft de hoogste cijfers, heeft het meest gescoord? Je kunt zo gek niet bedenken of ze verzinnen wel een categorie met een bijbehorende ranglijst. Uiteraard ontkomen de presidenten niet aan dit nationale tijdverdrijf. Wie heeft een tien verdiend, wie een zeven, wie een vijf en wie een dikke onvoldoende?

De gemiddelde Amerikaan was tot voor kort standvastig in zijn oordeel over de presidenten sinds WO II. Een opiniepeiling uit 2010 bijvoorbeeld plaatst J.F. Kennedy bovenaan, op de voet gevolgd door R. Reagan. Onderaan de lijst bungelen L.B. Johnson, G. Bush jr. en R. Nixon. De laatste peilingen laten echter zien dat de ondervraagden zich nu vooral laten leiden door hun politieke voorkeur en geen oog meer hebben voor eventuele verdiensten van een president wanneer deze van de andere partij is. In 2017 kregen zij twee lijsten voorgelegd waarin zij moesten invullen wie volgens hen de beste president was sinds WO II en wie de slechtste. Reagan (30%), Obama (29%), Kennedy (12%) en Clinton (9%) scoorden het hoogst op de lijst van de beste president. Nixon (24%), Obama (23%), Bush jr. (22%) en Carter (10%) voerden de lijst aan van de slechtste president. Nixon blijft dus onbetwist het zwarte schaap en Reagan blijft onverminderd populair, maar opmerkelijk is dat op beide lijsten Obama op de tweede plaats komt. Hij is dus zowel de op een na de beste, maar ook de op een na de slechtste president. Het tekent de intense verdeeldheid binnen de Amerikaanse samenleving.

Woodrow Wilson, president van 1913-1921, was een intellectueel met hoge morele opvattingen. Hij hield de VS buiten WO I, waardoor hij werd herverkozen, maar nam later toch deel aan de oorlog, die de VS de status van supermacht opleverde. Zijn streven naar wereldvrede werd een mislukking. (Getty Images)

De zogeheten ‘approval ratings’ van Donald Trump laten hetzelfde beeld zien. Wat hij ook zegt of doet, hoe vaak hij ook liegt, hoe rampzalig zijn aanpak van de coronacrisis ook is, hoe vaak hij ook de Afro-Amerikanen, de Latino’s en immigranten beschimpt, het schijnt hem niet te deren. Dat hij de belasting ontduikt, dat de Russen hem geholpen zouden hebben bij de verkiezingen, dat hij vrouwen als minderwaardige wezens beschouwt, het maakt zijn hondstrouwe aanhang niets uit. Zo’n 45% van de bevolking, ongeveer hetzelfde percentage dat in 2016 op hem heeft gestemd, keurt zijn optreden nog steeds goed. Hij is nu eenmaal één van ons en zal alles doen om ons te beschermen tegen die linkse democraten die de grootste bedreiging vormen.

Het monument Mount Rushmore in de staat South Dakota met uitgehouwen in het graniet de vier achttien meter hoge hoofden van vier presidenten die door kenners van de Amerikaanse geschiedenis gerekend worden tot de top-vijf: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt en Abraham Lincoln.

Twee termijnen

Gelukkig zijn er historici, politieke analisten, sociologen en andere wetenschappers die nuances kunnen aanbrengen, de lange termijn kunnen overzien en objectiviteit kunnen betrachten. In 1948 was de beroemde historicus Arthur Schlesinger de eerste die aan zijn collega’s vroeg een presidentiële ranglijst samen te stellen aan de hand van een aantal criteria en op basis van deze criteria de presidenten onder te verdelen in vier categorieën. Sindsdien zijn er zo’n twintig van dergelijke ranglijsten samengesteld. Zij vertonen een consistent beeld. George Washington, Thomas Jefferson, Abraham Lincoln, Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt zijn de enige presidenten die in alle lijsten in de eerste categorie zitten. George Washington (1789-1797), de eerste president, wordt vooral geprezen omdat hij het ambt van presidentschap zo voorbeeldig vervulde en daarmee allerlei precedenten schiep. Zo liet hij zich Mister President noemen en trad na twee termijnen van vier jaar vrijwillig af.

Verkiezingsposter uit 1960 met presidentskandidaat J. F. Kennedy en zijn vice-presidentskandidaat Lyndon B. Johnson. Kennedy geldt tot heden als een grote held, maar bakte er volgens deskundigen juist weinig van. Johnson heeft een slecht imago, maar toonde zich als president een stuk moediger en doortastender dan Kennedy.

Die limiet van twee termijnen is sindsdien altijd gerespecteerd. De enige uitzondering is Franklin D. Roosevelt, die vier keer als president is geïnaugureerd, maar dit werd geaccepteerd vanwege de bijzondere tijdsomstandigheden. Thomas Jefferson (1801-1809) verdient zijn plek vooral vanwege de door hem opgestelde ‘Declaration of Independance’ met die onvergetelijke, hoopvolle beginzin ‘We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the Pursuit of Happiness’. Abraham Lincoln (1861-1865) wordt vooral herinnerd vanwege de afschaffing van de slavernij en het beëindigen van de burgeroorlog in 1865 waardoor hij voorkwam dat zijn land in tweeën uiteenviel. Theodore Roosevelt (1901-1909) heeft het overheidsapparaat hervormd, het ambt van president versterkt en is zich actief gaan bemoeien met internationale conflicten, hetgeen hem in 1906 de Nobelprijs voor de Vrede heeft opgeleverd. Zijn verre neef Franklin (1933-1945) wordt nog steeds bewonderd omdat hij met zijn New Deal zijn land uit de Grote Depressie haalde en vanwege zijn rol in WO II.

Vijf presidenten. De democraten Clinton en Obama golden als intelligent en razend populair, maar brachten uiteindelijk weinig tot stand. Vader en zoon Bush besmeurden het Amerikaanse imago met hun Irak-oorlogen. Carter geldt als absolute sukkel. Maar beeldvorming en werkelijkheid stemmen niet altijd overeen.

J.F.K en L.B.J.

Andere presidenten die hoog scoren zijn nog vijf andere presidenten van het eerste uur en Woodrow Wilson (1913-1921), Harry Truman (1945-1953) en zijn opvolger Dwight Eisenhower (1953-1961). Over Ronald Reagan (1981-1989) zijn de meningen verdeeld. De rest schommelt tussen redelijk goed, matig en slecht. Kennedybewonderaars zullen dus teleurgesteld zijn. Hun held wordt als redelijk goed gekwalificeerd. Zijn ‘ranking’ wijkt nauwelijks af van de door hem verachte L.B.J. Historici zijn het eens dat als Johnson niet was vastgelopen in het Vietnamese moeras, hij ver boven J.F.K. zou hebben geëindigd. Hij toch was de initiatiefnemer van talrijke sociale wetten en een groot voorstander van meer rechten voor de niet-blanke bevolking, wetende dat dit zijn democratische partij ontzettend veel schade zou berokkenen en dat vooral de zuidelijke stemmers zich van hem zouden afwenden. Voor L.B.J. ging echter het landsbelang boven het partijbelang.
Gelijk de publieke opinie zijn de wetenschappers ook van mening dat Richard Nixon (1969-1974), Gerald Ford (1974-1977), Jimmy Carter (1977-1981) en George Bush jr. (2001-2009) het prestige van hun land hebben geschaad. Over Donald Trump heeft men zijn oordeel al gevormd. De laatste twee ‘rankings’ plaatsen hem ver onderaan. Een tweede termijn kan dat misschien veranderen, maar gezien de mens Trump mag men dat betwijfelen.
Om de ‘rankings’ van alle presidenten nog eens rustig bekijken, google naar de site ‘Historical rankings of presidents of the United States’.
Ben Speet

Openingsbeeld: Richard Nixon verlaat per helikopter het Witte Huis na zijn aftreden vanwege het Watergateschandaal, 9 augustus 1974. Werd Nixon in die dagen verketterd en weggezet als een slechte president, het beeld kantelt inmiddels. (Foto Bill Pierce/The LIFE Images Collection via Getty Images)

Lees het volledige artikel, en nog veel meer boeiende historie, in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder