Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Gebarentalen

07 oktober 2020 Siebrand Krul

Lichaamstaal, en vooral met handgebaren, is dé manier voor slechthorenden om toch te kunnen communiceren. Er zijn meer dan 200 verschillende gebarentalen en dialecten in de wereld. Ze zijn vaak minder verbonden met gesproken talen dan men zou denken en hebben een complexe en rijke geschiedenis, taalkunde en grammatica.

Op 23 september 1951 werd de World Federation of the Deaf opgericht, daarom is deze datum een belangrijke datum in de dovencultuur. De Internationale Dag van Gebarentalen werd voor het eerst gevierd in 2018, als onderdeel van de Internationale Week van de Doven. De Internationale Week van de Doven (of IWDeaf) vindt plaats sinds 2009. Hoewel deze internationale organisaties en evenementen vrij recent zijn, bestaan gebarentalen al eeuwen. Ze zijn uit noodzaak ontstaan zodat dove en slechthorende mensen konden communiceren.

De meeste kennis die we hebben over historische gebarentalen is beperkt tot handmatige alfabetten, die een brug vormden tussen gesproken talen en beeldtaal. Enkele van de oudste bewaard gebleven handmatige alfabetten dateren uit de 17de eeuw. Er zijn nog veel overblijfselen van deze handmatige alfabetten te vinden in moderne gebarentalen. De klinkers in de Britse gebarentaal worden bijvoorbeeld nog steeds gemaakt door met de vingertoppen op de linkerhand te wijzen.

Een predikant die gebarentaal gebruikt voor de gemeente tijdens een dienst in een dove kerk. (Wellcome Collection, Verenigd Koninkrijk, CC BY)

Hoewel gebarentalen grotendeels organisch werden ontwikkeld door de gebruikers van die talen, hebben sommige individuen door de geschiedenis heen een belangrijke rol gespeeld bij het formaliseren en verspreiden van die talen. De Franse abt Charles-Michel de l’Épée publiceerde zijn versie van het handmatige alfabet in de 18de eeuw, dat grotendeels ongewijzigd is gebleven in de huidige Franse en Amerikaanse gebarentalen. De l’Épée heeft de eerste school voor dove kinderen in Parijs opgericht. Een van de afgestudeerden van deze eerste school stichtte vervolgens de eerste school voor doven in de Verenigde Staten.

Handen die het gebarentaalalfabet tonen. Gekleurde lijngravure. (Wellcome Collection, Verenigd Koninkrijk, CC BY)
Het Franse gebarentaalalfabet met sierlijke rand erboven, de Abbé C.M. de l’Epée en de Abbé Sicard. Lithografie. (Wellcome Collection, Verenigd Koninkrijk, CC BY)

Omdat afgestudeerden van de Franse school voor doven hun gebarentaal naar de Verenigde Staten hebben geïmporteerd, zijn er nog steeds veel overeenkomsten tussen ASL (American Sign Language) en LSF (French Sign Language). Aangezien de meeste gebarentalen zich grotendeels onafhankelijk van gesproken talen ontwikkelen en verspreiden, zul je veel verschillen aantreffen tussen de geografische invloeden, geografische spreiding, grammatica en taalkenmerken van gebarentalen en gesproken talen.

Een portret van de abt de L’Epée, de grondlegger van het dovenonderwijs in Frankrijk, boven het Franse gebarentaalalfabet. (Wellcome Collection, Verenigd Koninkrijk, CC BY)

Een van de grootste invloeden bij de ontwikkeling en verspreiding van een bepaalde gebarentaal is de oprichting van scholen voor doven.

Europeana

Openingsbeeld: Linne Gundel. (Vänersborgs museum. Zweden, CC BY)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder